पूर्वको विकट जिल्ला खोटाङ जिल्लाबाट प्रशारण भइ रहेको एक मात्र रेडियो रुपाकोट सामुदायिक रेडियो १०५ मेगाहर्ज दिक्तेलबाट प्रशारण भइरहेको एक मात्र तामाङ भाषाको कार्यक्रम कोको मेन्दो र तामाङ भाषाको समाचारको विषयक समिक्षा तथा आगामी कार्य योजना तर्जुमा गर्दै २०६५/कार्तिक २ गते शनिबार एक कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ ।
कालीबहादुर तामाङको अध्यक्षतामा भएको उक्त कार्यक्रममा खोटाङ जिल्लाका २५ भन्दा वढी तामाङ विद्वानहरुको जमघट भएको थियो । कार्यक्रमका संयोजक तथा तामाङ भाषाका कार्यक्रम प्रस्तोता रामकुमार तामाङले कार्यक्रमको उद्देश्य र हाल भइरहेको गतिविधिको जानकारी पश्चात शुरु भएको उक्त कार्यक्रममा भावी कार्ययोजना माथि व्यापक छलफल र विभिन्न समितिहरुको गठन पनि गरिएको छ । यसरी गठन हुने समितिहरुमा ११ सदस्यिय तामाङ भाषाको कार्यक्रम अनुगमन तथा प्रवर्द्वन समिति गठन गरिएको छ जसमा,
१) संयोजकः- काली बहादुर तामाङ -दिक्तेल वजार
२) सचिव:- नैन वहादुर तामाङ - दिक्तेल- ६, मुडे
३) सदस्यः- विचारी तामाङ - दिक्तेल- ६, मुडे
४),, टेकबहादुर तामाङ - दिक्तेल-६, मुडे
५) धनकुमार तामाङ - नुनथला -९,
६) दिपक तामाङ - छितापोखरी-७
७) ईन्द्रकुमार तामाङ - खिदिमा-८
८) पूर्णमाया तामाङ - दोर्पा-९
९) पदम लामा - जालपा - १
१०) पृथी जिम्वा - खिदिमा -८ र
११) मणि तामाङ - नुन्थला – ९
रहनुभएको छ । उक्त समितिको प्रथम बैठक भने यहि मिति २०६५ कार्तिक २३ गत्ते शनिवार दिक्तेल कालिबहादुर तामाङको निवासमा हुने पनि सर्वसहमतिले निर्णय गरेको छ । त्यसैगरि उक्त कार्यक्रमको उपस्थितहरुकै सहमतिमा ६ सदस्यीय सल्लाहकार समिति पनि गठन भएको छ । जसमा
१) शेरबहादुर तामाङ - दिक्तेल-६, मुडे
२) जसबहादुर तामाङ - दिक्तेल-६, मुडे
३) पूर्णकुमार तामाङ - खार्मी-८, बर्खे
४) भीमबहादुर तामाङ - बिराटनगर हाल दिक्तेल हस्पिटल
५) बिरबहादुर तामाङ - फेदी-३, छ्याम्सुने र
६. तारामान तामाङ - ऐसेलुखर्क-६, ओडारे
रहनुभएको छ । यसैगरी उपस्थित पदाधिकारीहरुले आगामी प्रशिक्षार्थी विद्यार्थीहरुको पनि नाम पारित गरेको छ । जसमा,
१) मनकुमार तामाङ - फेदी-३, छ्याम्सुने
२) श्रीकुमार तामाङ - दिक्तेल-६, मुडे
३) सरस्वती तामाङ - नुन्थला-९
४) लक्ष्मी तामाङ - जाल्पा-१, छिप्ती
५) रुपमान तामाङ - पाथेका-४, नाखाम र
६) सुर्यबहादुर तामाङ - खार्मी-८, बर्खे
रहनुभएको छ । उहाँहरुलाई यहि मिति २०६५ कार्तिक २१ देखि २३ गत्ते सम्म प्रशिक्षण दिने निर्णय भएको छ ।
कार्यक्रमको उपसंहार खण्डमा भिमबहादुर तामाङबाट आरम्भ भएको तामाङ भाषाको कार्यक्रम कोको मेन्दो र तामाङ भाषाको समाचारको प्रगतिको कामना गर्दै रु. २५१७।- (दुई हजार पाँच सय सत्र ) आर्थिक सहयोग पनि गर्नुभएको थियो । यसरी आर्थिक सहयोग गर्नुहुने अन्य महानुभावहरुमा,
१. भीमबहादुर तामाङ - दिक्तेल हस्पीटलबाट - रु.२०५।-
२. टेकबहादुर तामाङ - दिक्तेल-६, मुडेबाट - रु.१०२।-
३. दिपक तामाङ - छितापोखरी-६ बाट - रु.१०५।-
४. पूर्णमाया तामाङ - दोर्पा-९ बाट - रु.१०५ ।-
५. काली बहादुर तामाङ - दिक्तेल-२, बाट - रु.१०५ ।-
६. पदम लामा - जाल्पा-१,छिप्तीबाट - रु.१२५ ।-
७. चित्रबहादुर तामाङ - दिप्सुङबाट - रु.१२० ।-
८. पृथी जिम्बा - खिदिमा-८ बाट - रु.१०५ ।-
९. नैनबहादुर तामाङ - दिक्तेल-६,मुडेबाट - रु.२०० ।-
१०. दिपबहादुर तामाङ - दिक्तेल-६,मुडेबाट - रु.१०० ।-
११. मणी तामाङ - नुनथला-९ बाट - रु.१०० ।-
१२. विचारी तामाङ - दिक्तेल-६, मुडेबाट - रु.३०० ।-
१३. सुर्यबहादुर तामाङ - खार्मी-८, बर्खेबाट - रु.१०५ ।-
१४. संज्ञा तामाङ - खार्मी-८, बर्खेबाट - रु.१२० ।-
१५. इन्द्रकुमार तामाङ - खिदिमा-८ बाट - रु.१०५ ।-
१६. धनकुमार तामाङ - नुनथला-९ बाट - रु.१०५ ।-
१७. जसबहादुर तामाङ - दिक्तेल-६, मुडेबाट - रु.१०० ।-
१८. श्रीकुमार तामाङ - दिक्तेल-६, मुडेबाट - रु.१०५ ।-
१९. मनकुमार तामाङ - फेदी-३, छ्याम्सुनेबाट - रु.१०५ ।-
सहयोग गर्नु भएको छ । खोटाङका भएका तामाङहरु जो भिन्न विचार धारा र राजनैतिक आस्थाका छन् । तर पनि जातिय उत्थान र मौलिक हक अधिकारको सवालमा खोटाङका सम्पूर्ण तामाङहरु एक छन भन्ने कुरामा दुईमत नभएको उक्त कार्यक्रम मार्फत प्रमाणित भएको छ ।
Monday, October 20, 2008
दिपाश्री निरौला पनि खोटाङ्गे , कुन गाउँको होला ?
काठामाण्डौबाट शुभचन्द्र जीले तितो सत्यको प्रमुख महिला पात्र दिपा तथा तेस्तै अर्को टेलि सिरियल कि धनिया भनेर चिनिऐकि चर्चित हाँस्य कलाकार दिपाश्री निरौला पनि खोटाङ्गे भएको कुरा आधिकारीक रुपमा थाहा भयो , खोटाङ्ग समाज काठमाण्डौले एक कार्यक्रममा उनलाई औपचारिक रुपमा उपस्थित गराएर सम्मान गरेको छ भनेर जुलाई महिना तिर नै फोटो सहित जानकारीकासाथ मलाई इमेल गर्नु भएको थियो ।
यस जानकारीका साथ फोटो अपलोड गरुँला भन्दा भन्दै यत्रो समय बितीसकेछ । यसको कारण बिस्तारै भनुला । बिबिसी नेपाली सेवा युकेले आयोजना गरेको विश्वब्यापी गित प्रतियोगीतामा बिजयी हुनु भएकी अर्कि खोटाङ्गे चेली राधा र्राईलाई पनि सम्मान गरिएको उक्त कार्यक्रमको जानकारीमा उनी राधा र्राई बाँजे च्यानडाँडा सेखुवाकी हुन भनीए पनि हाल मोरङ्ग बिराटनगर बस्दै आउनु भएका दिपाश्री निरौलाको परिवारको पुर्खौली थलो खोटाङ्गको कुन गाविस हो भन्ने कुरा केही कारणवस हुन सक्छ नखुलाउनु भएकोले यो काम तपाई हाम्रो जिम्मामा आएको महसुस गरेकोछु । पाठकहरु मध्य कोही जानिफकार हुनुहुन्छ भने कमेण्ट वा इमेल मार्फत पठाउन सादर अनुरोध गरिन्छ ।
रेग्मी भए मार्से बतासेको हुन सक्थ्यो, पोखरेल भए खार्पा कुविण्डेको हुनसक्थ्यो । कहाँ होला त उहाँको पुर्खौली थलो खोटाङ्गमा ? अवस्य जानकारी पठाउनुहोला नत्र अनुमान मात्र भए पनी पठाउनु होला है ।
एडमिन ।
रेग्मी भए मार्से बतासेको हुन सक्थ्यो, पोखरेल भए खार्पा कुविण्डेको हुनसक्थ्यो । कहाँ होला त उहाँको पुर्खौली थलो खोटाङ्गमा ? अवस्य जानकारी पठाउनुहोला नत्र अनुमान मात्र भए पनी पठाउनु होला है ।
एडमिन ।
Thursday, October 16, 2008
घाम खोटाङको हुन्छ दिनभरि -हाङयुग
गत २८ तारिख ताइमोशान भञ्ज्याङमा खोटाङ सेवा समाजले आफू एक दशक पुगेको अवसरमा भव्य कार्यक्रमको आयोजना गर्यो र खोटाङका साहित्यकार, कलाकार, खेलाडी तथा समाजसेवीहरूलाई सम्मान गरिएकोले कार्यक्रम स्मरणयोग्य पनि भयो । सामाजिक तथा साँस्कृतिक सङ्घसंस्थाहरूले स्रष्टाहरूलाई सम्मान गर्नु भनेको निश्चय नै सुन्दर विचार हो । साहित्य समाजको आत्मा हुँदाहुँदै पनि सामाजिक कार्यकर्ताहरूले स्रष्टाहरूलाई तिरस्कार गरिरहेको अवस्थामा खोटाङबासी बन्धुहरूले जुन विचारका साथ कथाकार मालिकराम र्राई, गीतकार रामकृष्ण वान्तवा, लेखक किन्दर र्राई, कथाकार हिमकला र्राई, संस्मरणकार नरजित र्राई लगायत अन्य विविध क्षेत्रका महानुभावहरूलाई सम्मान गर्नुभयो, यो असल कुराको सिको अन्य सङ्घसंस्थाहरूले पनि गरिदिए कति राम्रो हुन्थ्यो होला । तेसो त हङकङमा किरात र्राईयायोक्खाले नेपालका लोकप्रिय कवि श्रवण मुकारूङ र गीतकार व्याकुल माइलालाई युनलङ थियटरमा सम्मान गरिसकेको छ । तर हङकङेली नेपाली स्रष्टाहरूलाई यसरी सम्मान गरिएको भने प्रथम अवसर होला । ती स्रष्टाहरू जसलाई खोटाङबासी बन्धुहरूले खोटाङे स्रष्टाहरू भएको नाताले सम्मान गर्नु भयो, साँच्चैमा उहाँहरू खोटाङको त हुनुहुन्छ नै सिङ्गो नेपालकै स्रष्टाहरू पनि हुनुहुन्छ । यी सम्मानीत स्रष्टाहरू नेपालभरि व्याप्त हुनुहुन्छ, उहाँहरूका रचनाहरू खोटाङ जिल्लाभन्दा बाहिर पुगिसकेका छन् । तेसो र पनि सम्मान या कदरको औचित्य देखियो ।
नेपाली साहित्यमा स्नाकोत्तर कथाकार मालिकराम र्राई वियोगीज्यू नेपालकै नामी कथाकारहरूको फेहरिस्तमा पर्नुहुन्छ । वि.सं. २०१७ सालखोटाङको दिक्तेल-५मा जन्मिनु भएको उहाँले दुइटा कथा सङ्ग्रह -विवशता-२०५८ र सयपत्री-२०६०) प्रकाशित गरिसक्नु भएको छ । विषेशगरिकन उहाँका कथाहरूमा यता हङकङतिरका पीरव्यथाहरू र उता नेपालका गाउँले सम्झना र दुःखहरू सम्मिलित हुन्छन् । खोटाङमै जन्मिनु भएका गीतकार रामकृष्ण वान्तवाज्यूका जम्मा एघारवटा कृतिहरू विविध विधामा प्रकाशित छन् । प्राप्त जानकारी अनुसार भर्खरै नेपाली भाषामा प्रकाशित सघन तुँवालो उपन्यास अङ्ग्रेजी लगायत अन्य दसवटा भाषामा प्रकाशित हुनलागिरहेको छ । मुटु छुने गीतहरू लेख्न खप्पिस उहाँ आदिबासी गीतकार समाज नेपालद्वारा प्रदान गरिने आदिबासी गीतकार प्रतिभा र शब्दशताब्दी नेपालको लोकप्रिय पुरस्कार क्रियटिभ अवार्डबाट पनि पुरस्कृत भइसक्नु भएको छ । नेपाली क्यान्टोनिज शब्दकोशका लेखक मध्ये एक र भर्खरै प्रकाशित चाइनिज पढ्न र लेख्न आफै सिक्नुहोस् पुस्तकका लेखक किन्दर र्राई पनि खोटाङकै विद्वान स्रष्टा हुनुहुन्छ । चाइनिज भाषाका कारण यहाँ नेपालीहरूको जीवन अप्ठेरो भइरहेको स्थितिमा नेपालीहरूलाई चाइनिज भाषा सिकाउने उद्देश्यले लेखिएको उहाँको नयाँ पुस्तक अत्यन्तै उपयोगी देखिन्छ । खोटाङकै चेली हिमकला र्राईज्यूले कथा, संस्मरण र लेखहरूको सङ्ग्रह चौतारा प्रकाशित गर्नुभएको छ । विविध सामाजिक क्रियाकलापहरूमा समेत सक्रिय उहाँका कथाहरूका पात्रहरूले मौलिक र जनज्रि्रोमा सम्वाद गर्दछन्, यो नै उहाँको विशेषता हो । उहाँ गीत पनि मीठो र सुरिलो गाउनुहुन्छ । वि.सं. २०१९ साल खोटाङको खिदिमामा जन्मिनु भएका नरजीत र्राईज्यूले स्नाकोत्तरसम्मको अध्ययन गर्नुभएको छ । नियात्रा सङ्ग्रह आकाश खोज्दै जाँदा उहाँको हालसालै प्रकाशित कृति हो । दर्जनौं सामाजिक सङ्घसंस्थाहरूसित आबद्घ उहाँ हङकङकोअत्यन्तै लोकप्रिय साङ्गीतिक समूह जेपिटीका संस्थापक अध्यक्ष पनि हुनुहुन्छ । खोटाङ सेवा समाजले यी स्रष्टाहरूलाई सम्मान गर्नु भनेको हङकङका सम्पर्ूण्ा स्रष्टाहरूको सम्मान गर्नु हो, म समाजका अध्यक्ष भोगेन्द्र र्राई, सचिव सुवास र्राई लगायत अन्य पदाधिकारीहरूको मुक्तकण्ठले प्रशंसा गर्न चाहन्छु ।
ताइमोशानको चिसो भञ्ज्याङमा पनि कन्सिरीबाट खलखल पसिना चुहाउँदै जसरी समाजका पदाधिकारीहरूले कार्यक्रमलाई स्मरणयोग्य बनाउनु भयो अर्को अर्थमा बिङ्गोप्रेमीहरूलाई भने जेनेरेटरले नरमाइलो बनायो । नवआगन्तुक महावाणिज्यदूत केशवप्रसाद भट्टर्राईज्यूलाई बँगुरको धूपले बिरामी बनायो कि झैं लागिरहेछ । भोजपुर समाजका अध्यक्ष बसन्त निरौलाज्यूलाई त बानी भइसक्यो क्यार । त्यै भएर घरिघरि भट्टर्राईज्यूतिर दृष्टि दिनुभएको हो कि - जनजाति महासंघका अध्यक्ष भूपेन्द्र चेम्जोङज्यू ढिलो आइपुग्नु भयो, सायद प्रतीकात्मक अर्थ नलाग्ला । जनजाति महावाणिज्यदूत पठाएन राज्यले । तर राज्यले एउटा कुरामा बुद्घ िपुर्याएछ । त्यो के भने हङकङमा साहित्यकारहरूको जमात ठूलो छ र साहित्यकार टाइपको महावाणिज्यदूत पठाएर केही सन्तुलन मिलाउन खोजिएको देखिन्छ । हेरौं आगामि दिनमा यहाँका आन्दोलनकारी बन्धुहरूले राज्यको यो रणनीतिलाई कसरी लिनेछन् र कसरी यहाँको नेपाली समाजमा महावाणिज्यदूतले भूमिका निर्वाह गर्नेछन् । कार्यवाहक महावाणिज्यदूत हेमलाल भट्टर्राईभन्दा धेरै ज्ञानी देखिन्छन् अहिलेका असली महावाणिज्यदूत । तेसैले बधाई छ हामी हङकङका नेपालीहरूलाई ।
राष्ट्रगानबाट कार्यक्रम शुरू गरिएको थियो । औपचारिक कार्यक्रम सकियो । अँध्यारोअँध्यारो भइसकेको थियो । अचानक राष्ट्रगानको धून फेरि बज्यो । म उभिएँ । हेत्तेरिका, रामलीज्यूको मोबाइलको रिङटोनमा पो राष्ट्रगानको धून फिट गरिएको रहेछ । हेल्लो, भन्नुभो उहाँले, धून बन्द । म खिस्रिक्क परेँ । प्रविधिको विकासको करामत हो यो । अब राष्ट्रगानको धून सुन्न विषेश अवसरहरू प्रतीक्षा गर्नु आवश्यक रहेन । मोबाइल या एम्पिथ्रिमा भर्यो, चाहेको बेला सुन्यो । मोबाइलको घन्टीमा सयौं थुङ्गा फूलका हामी एउटै माला नेपाली होस् या सारे जहाँ सेअच्छा..सुन्दा एककिसिमको मज्जा आउँदोरहेछ । राष्ट्रगान बज्दा उभिनर्ुपर्छ भन्ने पुरानो मान्यता भत्किएको छ । विषेश अवसरमा मात्रै बज्नर्ुपर्छ भन्ने धारणा पनि भत्किएको छ । जसले जतिबेला राष्ट्रलाई सम्भिmन चाहन्छ तेतिबेला राष्ट्रगान सुने भो, गुने भो । यो सन्देश प्राप्त गरियो कार्यक्रममा ।
फोटो पत्रकार अम्बु गुरूङज्यू क्यामेराको थुतुनो सोझ्याएर खोज्दै हुनुहुन्थ्यो, खुस्केको दाँत र घ्याम्पे भूँडी, कानेखुसी र चुस्कीहरू । उहाँलाई देखेपछि सावधान हुन करै लाग्छ जो कोहीलाई । कार्यक्रमभरि उहाँकै भयले सतायो । देश सुब्बाज्यूलाई सम्भिmनै पर्छ यतिबेला । धेरै साथीहरूसित भेट भयो ताइमोशानमा । जोर्डनमा देवेन्द्र खेरेस र प्रदीप कन्दङवाज्यूसित भेटेर गफिदै हिँडेको कतिबेला चुनवानमा ५१ नम्बरको बस पर्खिन पुगेछौं । तिहीँनेर रामकृष्ण वान्तवा र दिदी भेटिनु भयो, ठ्याक्क तिक्सी आयो उहाँहरू चढेर सररर उकालो चढ्नु भयो। संस्मरणकार नरजीत र्राईज्यू पनि तिहीँ पो बस पर्खिरहनु भएको रहेछ । गज्जबसित भेट भयो । नश्लको कुरा गर्दैगर्दै कतिबेला ताइमोशान पुगेछौं थाहै पाइएन । बिबिक्यू चूलामा फेरि भोगेन एक्ले, बसन्त निरौला, प्रदीप कन्दङवा, देवेन्द्र खेरेसको भयानक भाषायुद्घ पर्यो । बोलाइ र लेखाइका कुराहरू भए । भोगेनजीले प्रश्न गर्नु भयो- हंगकंग, हङ्गकङ्ग, हङ कङ, होङ कोङ, हङकङ आदिइत्यादिमा कुन ठीक - निरौलाजीलेभन्नुभयो, म हङ कङ चलाउँछु । भोगेनजीले भन्नुभयो, म हंगकंग चलाउँछु । प्रदीपजीले भन्नुभयो मानक हुनर्ुपर्छ, सबैले एउटै चलाए राम्रो । मैले भनेँ सबैले सबै खाले चलाए अझ राम्रो । खेरेसजी मुस्कुराउनु भयो । तर्कहरू गाँजिन थाले । वैचारिक अनेकानेक घुसाएर मत्थर पारियो तर्कको छाल । धेरै कुराहरू भए ताइमोशानमा, सबैसबै उल्लेख गर्दा लामो होला आलेख । जेहोस् स्रष्टाहरूलाई सम्मान गरिएकोमा खोटाङ सेवा समाजलाई सृजनशील साहित्य समाज समग्र हङकङेली नेपाली स्रष्टाहरूको तर्फाट हार्दिक कृत्यज्ञता ज्ञापन गर्न चाहन्छ । चाहे खोटाङका हुन्, चाहे भोजपुरका, चाहे लमजुङका हुन्, चाहे स्याङ्जाका, चाहे झापाका हुन्, चाहे ताप्लेजुङका, चाहे तेह्रथुमका हुन् चाहे तनहँका,चाहे पोखराका हुन्, चाहे धरानका, चाहे दार्जिलिङका हुन्, चाहे काठमान्डौंका- हङकङका सम्पर्ूण्ा स्रष्टाहरूलाई सृजनशील साहित्य समाज एउटै आँखाले हर्ेदछ । हङकङका स्रष्टाहरूलाई जिल्लाले टोलले क्षेत्रले आफन्तजनले सम्मान गर्दछ भने हामी त्यो खुशीमा निश्चय नै सहभागी हुनेछौं । फेरि पनि सृनजशील साहित्य समाजको तर्फाट बधाई छ सम्मानित
स्रष्टाहरूलाई । अन्तमा ताइमोशानमै विमोचन भएको खोटाङस्मारिकाबाट कवि इन्द्र नारथुङ्गेज्यूको कवितांश उदृत गर्न चाहन्छु ।
हरबिहान सगरमाथा छोएर झर्ने घामले
पहिलोपटक पाइला टेक्छ ट्याम्के डाँडोमाथि
र
घाम खोटाङको हुन्छ दिनभरि,
नागी र खर्कहरूमा
सेताम्ये बुकी फुलेर
मोती बटुल्न आह्वान गर्छ जब प्रकृतिले
तब खोटाङ ओह्रालो र्झछ ढाकरतोक्मा बोकेर
बेल्टार, मर्ुर्कुची र कटारी सिङ्गै उठाउन
खकन भिर्न र भन्ज्याङमा बसेर
एक फाँको सातु मुक्याउन
अझै छाडेको छैन खोटाङले,
तेसैले त
घाम खोटाङको हुन्छ दिनभरि ।
नेपाली साहित्यमा स्नाकोत्तर कथाकार मालिकराम र्राई वियोगीज्यू नेपालकै नामी कथाकारहरूको फेहरिस्तमा पर्नुहुन्छ । वि.सं. २०१७ सालखोटाङको दिक्तेल-५मा जन्मिनु भएको उहाँले दुइटा कथा सङ्ग्रह -विवशता-२०५८ र सयपत्री-२०६०) प्रकाशित गरिसक्नु भएको छ । विषेशगरिकन उहाँका कथाहरूमा यता हङकङतिरका पीरव्यथाहरू र उता नेपालका गाउँले सम्झना र दुःखहरू सम्मिलित हुन्छन् । खोटाङमै जन्मिनु भएका गीतकार रामकृष्ण वान्तवाज्यूका जम्मा एघारवटा कृतिहरू विविध विधामा प्रकाशित छन् । प्राप्त जानकारी अनुसार भर्खरै नेपाली भाषामा प्रकाशित सघन तुँवालो उपन्यास अङ्ग्रेजी लगायत अन्य दसवटा भाषामा प्रकाशित हुनलागिरहेको छ । मुटु छुने गीतहरू लेख्न खप्पिस उहाँ आदिबासी गीतकार समाज नेपालद्वारा प्रदान गरिने आदिबासी गीतकार प्रतिभा र शब्दशताब्दी नेपालको लोकप्रिय पुरस्कार क्रियटिभ अवार्डबाट पनि पुरस्कृत भइसक्नु भएको छ । नेपाली क्यान्टोनिज शब्दकोशका लेखक मध्ये एक र भर्खरै प्रकाशित चाइनिज पढ्न र लेख्न आफै सिक्नुहोस् पुस्तकका लेखक किन्दर र्राई पनि खोटाङकै विद्वान स्रष्टा हुनुहुन्छ । चाइनिज भाषाका कारण यहाँ नेपालीहरूको जीवन अप्ठेरो भइरहेको स्थितिमा नेपालीहरूलाई चाइनिज भाषा सिकाउने उद्देश्यले लेखिएको उहाँको नयाँ पुस्तक अत्यन्तै उपयोगी देखिन्छ । खोटाङकै चेली हिमकला र्राईज्यूले कथा, संस्मरण र लेखहरूको सङ्ग्रह चौतारा प्रकाशित गर्नुभएको छ । विविध सामाजिक क्रियाकलापहरूमा समेत सक्रिय उहाँका कथाहरूका पात्रहरूले मौलिक र जनज्रि्रोमा सम्वाद गर्दछन्, यो नै उहाँको विशेषता हो । उहाँ गीत पनि मीठो र सुरिलो गाउनुहुन्छ । वि.सं. २०१९ साल खोटाङको खिदिमामा जन्मिनु भएका नरजीत र्राईज्यूले स्नाकोत्तरसम्मको अध्ययन गर्नुभएको छ । नियात्रा सङ्ग्रह आकाश खोज्दै जाँदा उहाँको हालसालै प्रकाशित कृति हो । दर्जनौं सामाजिक सङ्घसंस्थाहरूसित आबद्घ उहाँ हङकङकोअत्यन्तै लोकप्रिय साङ्गीतिक समूह जेपिटीका संस्थापक अध्यक्ष पनि हुनुहुन्छ । खोटाङ सेवा समाजले यी स्रष्टाहरूलाई सम्मान गर्नु भनेको हङकङका सम्पर्ूण्ा स्रष्टाहरूको सम्मान गर्नु हो, म समाजका अध्यक्ष भोगेन्द्र र्राई, सचिव सुवास र्राई लगायत अन्य पदाधिकारीहरूको मुक्तकण्ठले प्रशंसा गर्न चाहन्छु ।
ताइमोशानको चिसो भञ्ज्याङमा पनि कन्सिरीबाट खलखल पसिना चुहाउँदै जसरी समाजका पदाधिकारीहरूले कार्यक्रमलाई स्मरणयोग्य बनाउनु भयो अर्को अर्थमा बिङ्गोप्रेमीहरूलाई भने जेनेरेटरले नरमाइलो बनायो । नवआगन्तुक महावाणिज्यदूत केशवप्रसाद भट्टर्राईज्यूलाई बँगुरको धूपले बिरामी बनायो कि झैं लागिरहेछ । भोजपुर समाजका अध्यक्ष बसन्त निरौलाज्यूलाई त बानी भइसक्यो क्यार । त्यै भएर घरिघरि भट्टर्राईज्यूतिर दृष्टि दिनुभएको हो कि - जनजाति महासंघका अध्यक्ष भूपेन्द्र चेम्जोङज्यू ढिलो आइपुग्नु भयो, सायद प्रतीकात्मक अर्थ नलाग्ला । जनजाति महावाणिज्यदूत पठाएन राज्यले । तर राज्यले एउटा कुरामा बुद्घ िपुर्याएछ । त्यो के भने हङकङमा साहित्यकारहरूको जमात ठूलो छ र साहित्यकार टाइपको महावाणिज्यदूत पठाएर केही सन्तुलन मिलाउन खोजिएको देखिन्छ । हेरौं आगामि दिनमा यहाँका आन्दोलनकारी बन्धुहरूले राज्यको यो रणनीतिलाई कसरी लिनेछन् र कसरी यहाँको नेपाली समाजमा महावाणिज्यदूतले भूमिका निर्वाह गर्नेछन् । कार्यवाहक महावाणिज्यदूत हेमलाल भट्टर्राईभन्दा धेरै ज्ञानी देखिन्छन् अहिलेका असली महावाणिज्यदूत । तेसैले बधाई छ हामी हङकङका नेपालीहरूलाई ।
राष्ट्रगानबाट कार्यक्रम शुरू गरिएको थियो । औपचारिक कार्यक्रम सकियो । अँध्यारोअँध्यारो भइसकेको थियो । अचानक राष्ट्रगानको धून फेरि बज्यो । म उभिएँ । हेत्तेरिका, रामलीज्यूको मोबाइलको रिङटोनमा पो राष्ट्रगानको धून फिट गरिएको रहेछ । हेल्लो, भन्नुभो उहाँले, धून बन्द । म खिस्रिक्क परेँ । प्रविधिको विकासको करामत हो यो । अब राष्ट्रगानको धून सुन्न विषेश अवसरहरू प्रतीक्षा गर्नु आवश्यक रहेन । मोबाइल या एम्पिथ्रिमा भर्यो, चाहेको बेला सुन्यो । मोबाइलको घन्टीमा सयौं थुङ्गा फूलका हामी एउटै माला नेपाली होस् या सारे जहाँ सेअच्छा..सुन्दा एककिसिमको मज्जा आउँदोरहेछ । राष्ट्रगान बज्दा उभिनर्ुपर्छ भन्ने पुरानो मान्यता भत्किएको छ । विषेश अवसरमा मात्रै बज्नर्ुपर्छ भन्ने धारणा पनि भत्किएको छ । जसले जतिबेला राष्ट्रलाई सम्भिmन चाहन्छ तेतिबेला राष्ट्रगान सुने भो, गुने भो । यो सन्देश प्राप्त गरियो कार्यक्रममा ।
फोटो पत्रकार अम्बु गुरूङज्यू क्यामेराको थुतुनो सोझ्याएर खोज्दै हुनुहुन्थ्यो, खुस्केको दाँत र घ्याम्पे भूँडी, कानेखुसी र चुस्कीहरू । उहाँलाई देखेपछि सावधान हुन करै लाग्छ जो कोहीलाई । कार्यक्रमभरि उहाँकै भयले सतायो । देश सुब्बाज्यूलाई सम्भिmनै पर्छ यतिबेला । धेरै साथीहरूसित भेट भयो ताइमोशानमा । जोर्डनमा देवेन्द्र खेरेस र प्रदीप कन्दङवाज्यूसित भेटेर गफिदै हिँडेको कतिबेला चुनवानमा ५१ नम्बरको बस पर्खिन पुगेछौं । तिहीँनेर रामकृष्ण वान्तवा र दिदी भेटिनु भयो, ठ्याक्क तिक्सी आयो उहाँहरू चढेर सररर उकालो चढ्नु भयो। संस्मरणकार नरजीत र्राईज्यू पनि तिहीँ पो बस पर्खिरहनु भएको रहेछ । गज्जबसित भेट भयो । नश्लको कुरा गर्दैगर्दै कतिबेला ताइमोशान पुगेछौं थाहै पाइएन । बिबिक्यू चूलामा फेरि भोगेन एक्ले, बसन्त निरौला, प्रदीप कन्दङवा, देवेन्द्र खेरेसको भयानक भाषायुद्घ पर्यो । बोलाइ र लेखाइका कुराहरू भए । भोगेनजीले प्रश्न गर्नु भयो- हंगकंग, हङ्गकङ्ग, हङ कङ, होङ कोङ, हङकङ आदिइत्यादिमा कुन ठीक - निरौलाजीलेभन्नुभयो, म हङ कङ चलाउँछु । भोगेनजीले भन्नुभयो, म हंगकंग चलाउँछु । प्रदीपजीले भन्नुभयो मानक हुनर्ुपर्छ, सबैले एउटै चलाए राम्रो । मैले भनेँ सबैले सबै खाले चलाए अझ राम्रो । खेरेसजी मुस्कुराउनु भयो । तर्कहरू गाँजिन थाले । वैचारिक अनेकानेक घुसाएर मत्थर पारियो तर्कको छाल । धेरै कुराहरू भए ताइमोशानमा, सबैसबै उल्लेख गर्दा लामो होला आलेख । जेहोस् स्रष्टाहरूलाई सम्मान गरिएकोमा खोटाङ सेवा समाजलाई सृजनशील साहित्य समाज समग्र हङकङेली नेपाली स्रष्टाहरूको तर्फाट हार्दिक कृत्यज्ञता ज्ञापन गर्न चाहन्छ । चाहे खोटाङका हुन्, चाहे भोजपुरका, चाहे लमजुङका हुन्, चाहे स्याङ्जाका, चाहे झापाका हुन्, चाहे ताप्लेजुङका, चाहे तेह्रथुमका हुन् चाहे तनहँका,चाहे पोखराका हुन्, चाहे धरानका, चाहे दार्जिलिङका हुन्, चाहे काठमान्डौंका- हङकङका सम्पर्ूण्ा स्रष्टाहरूलाई सृजनशील साहित्य समाज एउटै आँखाले हर्ेदछ । हङकङका स्रष्टाहरूलाई जिल्लाले टोलले क्षेत्रले आफन्तजनले सम्मान गर्दछ भने हामी त्यो खुशीमा निश्चय नै सहभागी हुनेछौं । फेरि पनि सृनजशील साहित्य समाजको तर्फाट बधाई छ सम्मानित
स्रष्टाहरूलाई । अन्तमा ताइमोशानमै विमोचन भएको खोटाङस्मारिकाबाट कवि इन्द्र नारथुङ्गेज्यूको कवितांश उदृत गर्न चाहन्छु ।
हरबिहान सगरमाथा छोएर झर्ने घामले
पहिलोपटक पाइला टेक्छ ट्याम्के डाँडोमाथि
र
घाम खोटाङको हुन्छ दिनभरि,
नागी र खर्कहरूमा
सेताम्ये बुकी फुलेर
मोती बटुल्न आह्वान गर्छ जब प्रकृतिले
तब खोटाङ ओह्रालो र्झछ ढाकरतोक्मा बोकेर
बेल्टार, मर्ुर्कुची र कटारी सिङ्गै उठाउन
खकन भिर्न र भन्ज्याङमा बसेर
एक फाँको सातु मुक्याउन
अझै छाडेको छैन खोटाङले,
तेसैले त
घाम खोटाङको हुन्छ दिनभरि ।
खोटाङमा डेढ करोडभन्दा वढी रकम फ्रिज
सइन्द्र राई/खोटाङ
आर्थिक वर्ष०६४/६५ मा खोटाङजिल्लामा दुइ करोड ६४ लाख ५५ हजार रकम फ्रिज भएको छ ।
सबै भन्दावढी शिक्षामा एक करोड ३९ लाख ६५ हजार सातसय ११ रुपैया फ्रिज भएको छ । कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालय -कोलेनिका)का अनुसार शैक्षिक तालिम केन्द्र ‘ख‘ दिक्तेलको भवन योजना अनुसारको नबनेकाले रकम फ्रिज भएको हो ।
यस्तै, स्थानीय विकासमा ४५ लाख ७८ हजार नौसय, स्थास्थ्यमा पा“चलाख ३२ हजार चारसय ५५ रुपैया, गृहमा सात लाख नौहजार छ सय ४० रुपैया प्रिmज भएको छ ।
कोष तथा लेखा नियन्त्रक वासुदेव खनालका अनुसार जिल्लामा ८० करोड १५ लाख रुपैयाको अख्तियारी आएको मध्ये ७७ करोड ५० लाख २८ हजार खर्च भएको छ । जसमा चालुतर्फकरीव ६१ करोड र पुजीगततर्फकरीव १६ करोड खर्च भएको छ ।
शिक्ष्ँामा १७ करोड ७१ लाख आठ हजार एकसय ८८ रुपैयाको अख्तियारी आएको मध्ये १६ करोड ३१ लाख ४२ हजार चारसय ७७ रुपैया खर्च भएको छ । स्वास्थ्यमा पा“च करोड २७ लाख आठ हजार पा“चसय ८८ रुपैयाको अन्तियारी आएको थियो भने पा“च करोड २१ लाख ७६ हजार एकसय ३३ खर्च भएको छ ।
यस्तै, स्थानीय विकासमा २९ करोड २१ लाख ६९ हजार चारसय ३१ रुपैया अख्तियारी आएको थियो । जस मध्ये २८ करोड ७६ लाख ८७ हजार पा“चसय ११ रुपैया खर्च भएको छ । गृहमा भने सात करोड ४५ लाख ५६ हजार एकसय ५३ रुपैयाको अख्तियारी आएको मध्ये सात करोड ३८ लाख ४६ हजार पा“चसय १३ रुपैया खर्च भएको छ ।
रक्षामा भने अख्तियारी आएको दश करोड ५५ लाख २० हजार आठसय ७४ रुपैया सबै खर्च भएको कोष तथा लेखा नियन्त्रक खनालले बताउनुभयो ।
यता, राजश्व भने तीन करोड २० लाख मात्रै सङ्कलन भएको छ । जिल्लामा राहदानी कार्ड, हुलाक टिकट, व्यापारीक कर जस्ता करहरुबाट मात्रै राजश्व सङ्कलन भएको कोलेनिकाले जनाएको छ । आर्थिक वर्ष०६४/०६५मा राहदानी कार्डबाट मात्रै एक करोड ८४ लाख ४० हजार राजश्व सङ्कलन भएको छ ।
आर्थिक वर्ष०६४/६५ मा खोटाङजिल्लामा दुइ करोड ६४ लाख ५५ हजार रकम फ्रिज भएको छ ।
सबै भन्दावढी शिक्षामा एक करोड ३९ लाख ६५ हजार सातसय ११ रुपैया फ्रिज भएको छ । कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालय -कोलेनिका)का अनुसार शैक्षिक तालिम केन्द्र ‘ख‘ दिक्तेलको भवन योजना अनुसारको नबनेकाले रकम फ्रिज भएको हो ।
यस्तै, स्थानीय विकासमा ४५ लाख ७८ हजार नौसय, स्थास्थ्यमा पा“चलाख ३२ हजार चारसय ५५ रुपैया, गृहमा सात लाख नौहजार छ सय ४० रुपैया प्रिmज भएको छ ।
कोष तथा लेखा नियन्त्रक वासुदेव खनालका अनुसार जिल्लामा ८० करोड १५ लाख रुपैयाको अख्तियारी आएको मध्ये ७७ करोड ५० लाख २८ हजार खर्च भएको छ । जसमा चालुतर्फकरीव ६१ करोड र पुजीगततर्फकरीव १६ करोड खर्च भएको छ ।
शिक्ष्ँामा १७ करोड ७१ लाख आठ हजार एकसय ८८ रुपैयाको अख्तियारी आएको मध्ये १६ करोड ३१ लाख ४२ हजार चारसय ७७ रुपैया खर्च भएको छ । स्वास्थ्यमा पा“च करोड २७ लाख आठ हजार पा“चसय ८८ रुपैयाको अन्तियारी आएको थियो भने पा“च करोड २१ लाख ७६ हजार एकसय ३३ खर्च भएको छ ।
यस्तै, स्थानीय विकासमा २९ करोड २१ लाख ६९ हजार चारसय ३१ रुपैया अख्तियारी आएको थियो । जस मध्ये २८ करोड ७६ लाख ८७ हजार पा“चसय ११ रुपैया खर्च भएको छ । गृहमा भने सात करोड ४५ लाख ५६ हजार एकसय ५३ रुपैयाको अख्तियारी आएको मध्ये सात करोड ३८ लाख ४६ हजार पा“चसय १३ रुपैया खर्च भएको छ ।
रक्षामा भने अख्तियारी आएको दश करोड ५५ लाख २० हजार आठसय ७४ रुपैया सबै खर्च भएको कोष तथा लेखा नियन्त्रक खनालले बताउनुभयो ।
यता, राजश्व भने तीन करोड २० लाख मात्रै सङ्कलन भएको छ । जिल्लामा राहदानी कार्ड, हुलाक टिकट, व्यापारीक कर जस्ता करहरुबाट मात्रै राजश्व सङ्कलन भएको कोलेनिकाले जनाएको छ । आर्थिक वर्ष०६४/०६५मा राहदानी कार्डबाट मात्रै एक करोड ८४ लाख ४० हजार राजश्व सङ्कलन भएको छ ।
सोलु समाज हंगकंगबाट गोपाल किराती सम्मान साझ
सोलु समाजले मन्त्री गोपाललाई अभिनन्दन गर्यो
२२ सेप्टेम्बर आईतवार २००८ सोलु समाज हंगकंगले ने. क. पा. माओवादी केन्द्रिय सदश्य, सँस्कृति तथा पुनसंरचना मन्त्री गोपाल किरातीलाई गणतान्त्रिक नेपालको पहिलो किरात मन्त्री गोपाल किराती, किरामुमो केन्द्रिय सल्लाहकार श्रीमती गोपाल किराती गीता र्राईलाई गृहजिल्लावासी भएको हैंसियतले हंगकंगमा रहेका सोलुनिवासीहरुको सँस्था सोलु समाजले एक भब्य रात्री भोजको साथमा अभिनन्दनको कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ । साथमा प्रथम गणतान्त्रिक सभासद ने.क.पा. माओवादी युवा नेता बिस्वव्दिप लिंगदेनलाईपनि अभिनन्दन गरिएको थियो ।समाजसेवी युवा प्रेम र्राईले सञ्चालन गरेको सभामा सोलु समाज हंगकंग अध्यक्ष बिजय र्राईले अध्यक्षता गरेका थिए । अध्यक्ष हस्ते फूलको गुच्छा उपहार दिएर सुरु गरिएको उक्त कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि लगायतका अतिथिहरु तिनै जनालाई समाजको तर्फाट घडी उपहार दिईएको थियो ।
२१औँ शताब्दिको कम्प्युटर युगमा समयको महत्वलाई ख्याल गर्नुपर्ने कुराको स्मरण गराउँनको लागि समाजले यो निर्ण्र्ाागरेको उदघोषक प्रेम र्राईले बताए ।सँस्थाको तर्फाट उपहार दिने क्रमसंगै सोलु महिलाहरुको तर्फाट अणु र्राईले पुष्प गुच्छा र उपहारहरु दिईएको थियोभने ब्यक्तिगत रुपमापनि सोलुवासीहरुले उपहार र पुष्प गुच्छा दिने कार्यहरु भएका थिए । बृद्धा सञ्चबीर र्राई, कार्य समितिका राम प्रसाद र्राई ५० भन्दा बढी सोलु निवासीहरु उपस्थित भएकाहरुमध्य पत्रकारहरु स्वतन्त्र पत्रकार र्राई चन्द्र दुमी, नेपाल डट एच के का सम्पादक प्रकास केशी, एभरेस्टका सम्पादक प्रकासक किसन र्राई, खोटाङ डट ओरजीका अधिराज र्राई, फोटो पत्रकार अम्बु गुरुङ पनि उपस्थित रहेका थिए ।कार्यक्रमको दोश्रो चरणमा बरिस्ट सल्लाहकार शेर बहादुर थापाले समाजको तर्फाट मन्तब्य राख्नु भएको थियो भने रात्रीभोज कार्यक्रमको रमाईलो पक्ष परिचय कार्यक्रम रहेको थियो ।
अन्तिममा अतिथि बक्ताहरुले बोल्ने क्रममा गोपाल किरातीले अघिल्लो दिनको किरामुमोले कार्यक्रम सेटल गर्न नजानेको आरोप लगाउँदै आफु लामो समय भोकभोकै रहनुपरेको गुणाशो गर्नुभयो । उन्ले सोलु जिल्लाको भविष्यको वैकल्पिक विकासका कुराहरु भन्दापनि चुनाव ताकाको आफ्ना कथाहरु सुनाएको थिए । बरु उदघोषक पे्रम र्राईले ठोस जवाफ पाउँनको लागि बिचबिचमा सोलुको सगरमाथा संसारले चिन्छ तर सोलुलाई सोलुवासीलेनै नचिन्ने अवश्था आईसकेको दुखद कुरा जाहेर गरिरहेका थिए ।अतिथि बिस्वव्दिप लिंगदेनले हंगकंगमा रहेका ७० प्रतिशत नेपालीहरुको ९५ प्रतिशत मन नेपालमै रहेको पाएँ भन्नुहुँदै तपाईहरुले हिजोअस्ति जनयुद्धताका सहयोग गर्नु भएको आर्थिक सहयोगले हामी यो ठाउँमा आईपुगेको छौँ ।
यो महान बिजयको लागि तपाईहरुको भूमिकापनि अमुल्य र अग्रणी रहेको छ भन्ने जानकारी गराउँदै अव आवश्यक परे फेरी हामी तपाईहरुलाई गुहार्ने छौँ भन्नुभयो । उहाँले प्रतिज्ञा गर्नुभयो मेरो शरिरमा एक थोपा रगत भईञ्जेल म हामी तपाईको मुक्तिको लागि लडनेछु, हाम्रो पुरानो शासन नयाँ ढंगले पुनर्स्थापित गर्ने महान बाटोमा हिडनेछु र तपाईहरुले यसैगरी साथ दिनुभएको खण्डमा लक्षमापनि पुग्न सक्नेछु सक्नेछौँ यो अकाट्य कुरा हो,, ।कार्यक्रमको अन्तमा सोलुवासी एक युवाले गीत गाएका थिए भने अन्तिममा अध्यक्षले आफ्नो मन्तब्य सहित सभा समापन गरेको थिए ।
२२ सेप्टेम्बर आईतवार २००८ सोलु समाज हंगकंगले ने. क. पा. माओवादी केन्द्रिय सदश्य, सँस्कृति तथा पुनसंरचना मन्त्री गोपाल किरातीलाई गणतान्त्रिक नेपालको पहिलो किरात मन्त्री गोपाल किराती, किरामुमो केन्द्रिय सल्लाहकार श्रीमती गोपाल किराती गीता र्राईलाई गृहजिल्लावासी भएको हैंसियतले हंगकंगमा रहेका सोलुनिवासीहरुको सँस्था सोलु समाजले एक भब्य रात्री भोजको साथमा अभिनन्दनको कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ । साथमा प्रथम गणतान्त्रिक सभासद ने.क.पा. माओवादी युवा नेता बिस्वव्दिप लिंगदेनलाईपनि अभिनन्दन गरिएको थियो ।समाजसेवी युवा प्रेम र्राईले सञ्चालन गरेको सभामा सोलु समाज हंगकंग अध्यक्ष बिजय र्राईले अध्यक्षता गरेका थिए । अध्यक्ष हस्ते फूलको गुच्छा उपहार दिएर सुरु गरिएको उक्त कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि लगायतका अतिथिहरु तिनै जनालाई समाजको तर्फाट घडी उपहार दिईएको थियो ।
२१औँ शताब्दिको कम्प्युटर युगमा समयको महत्वलाई ख्याल गर्नुपर्ने कुराको स्मरण गराउँनको लागि समाजले यो निर्ण्र्ाागरेको उदघोषक प्रेम र्राईले बताए ।सँस्थाको तर्फाट उपहार दिने क्रमसंगै सोलु महिलाहरुको तर्फाट अणु र्राईले पुष्प गुच्छा र उपहारहरु दिईएको थियोभने ब्यक्तिगत रुपमापनि सोलुवासीहरुले उपहार र पुष्प गुच्छा दिने कार्यहरु भएका थिए । बृद्धा सञ्चबीर र्राई, कार्य समितिका राम प्रसाद र्राई ५० भन्दा बढी सोलु निवासीहरु उपस्थित भएकाहरुमध्य पत्रकारहरु स्वतन्त्र पत्रकार र्राई चन्द्र दुमी, नेपाल डट एच के का सम्पादक प्रकास केशी, एभरेस्टका सम्पादक प्रकासक किसन र्राई, खोटाङ डट ओरजीका अधिराज र्राई, फोटो पत्रकार अम्बु गुरुङ पनि उपस्थित रहेका थिए ।कार्यक्रमको दोश्रो चरणमा बरिस्ट सल्लाहकार शेर बहादुर थापाले समाजको तर्फाट मन्तब्य राख्नु भएको थियो भने रात्रीभोज कार्यक्रमको रमाईलो पक्ष परिचय कार्यक्रम रहेको थियो ।
अन्तिममा अतिथि बक्ताहरुले बोल्ने क्रममा गोपाल किरातीले अघिल्लो दिनको किरामुमोले कार्यक्रम सेटल गर्न नजानेको आरोप लगाउँदै आफु लामो समय भोकभोकै रहनुपरेको गुणाशो गर्नुभयो । उन्ले सोलु जिल्लाको भविष्यको वैकल्पिक विकासका कुराहरु भन्दापनि चुनाव ताकाको आफ्ना कथाहरु सुनाएको थिए । बरु उदघोषक पे्रम र्राईले ठोस जवाफ पाउँनको लागि बिचबिचमा सोलुको सगरमाथा संसारले चिन्छ तर सोलुलाई सोलुवासीलेनै नचिन्ने अवश्था आईसकेको दुखद कुरा जाहेर गरिरहेका थिए ।अतिथि बिस्वव्दिप लिंगदेनले हंगकंगमा रहेका ७० प्रतिशत नेपालीहरुको ९५ प्रतिशत मन नेपालमै रहेको पाएँ भन्नुहुँदै तपाईहरुले हिजोअस्ति जनयुद्धताका सहयोग गर्नु भएको आर्थिक सहयोगले हामी यो ठाउँमा आईपुगेको छौँ ।
यो महान बिजयको लागि तपाईहरुको भूमिकापनि अमुल्य र अग्रणी रहेको छ भन्ने जानकारी गराउँदै अव आवश्यक परे फेरी हामी तपाईहरुलाई गुहार्ने छौँ भन्नुभयो । उहाँले प्रतिज्ञा गर्नुभयो मेरो शरिरमा एक थोपा रगत भईञ्जेल म हामी तपाईको मुक्तिको लागि लडनेछु, हाम्रो पुरानो शासन नयाँ ढंगले पुनर्स्थापित गर्ने महान बाटोमा हिडनेछु र तपाईहरुले यसैगरी साथ दिनुभएको खण्डमा लक्षमापनि पुग्न सक्नेछु सक्नेछौँ यो अकाट्य कुरा हो,, ।कार्यक्रमको अन्तमा सोलुवासी एक युवाले गीत गाएका थिए भने अन्तिममा अध्यक्षले आफ्नो मन्तब्य सहित सभा समापन गरेको थिए ।
खानीडाडा विमानस्थल निर्माणमा अनियमितता
डम्बरसिं राई खोटाङ,
असोज ६ - अनियमितता आरोपमा स्थानीयबासिन्दाले अवरोध पुर्याएपछि मनमाया राई-खानीडा“डा विमानस्थलमा यसै साता पहिलो उडान भर्ने योजना असफल भएको छ ।
उपभोक्ता समूह गठन गरी विमानस्थल निर्माणको जिम्मेवारी दिएकामा समिति पदाधिकारीले अनियमितता गरेको पाइएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी कमलमणि काफ्ले बताएका छन् ।
यसै विषयलाई लिएर स्थानीयबासिन्दाले छानबिनको माग गरेका थिए । निर्माणका लगभग सकिए पनि अनियमितता प्रकरणका कारण नागरिक उडड्ययन प्राधिकरणले समेत विमान उडाउन गरिरहेको सभासद रामकुमार राई पासाङले बताए ।
उपभोक्ता अध्यक्ष दुर्गाप्रसाद घिमिरेले करिब ६ लाख रूपैया“ अनियमित गरेको पाइएको छु प्रजिअ काफ्लेले भने, यसबारे अख्तियारमा पनि छानबिन भइरहेको छ । पर्वसांसद कुलप्रसाद फुयालको संयोजकत्त्वमा गठित छानबिन समितिले अनुसन्धान गरेको थियो । त्यसक्रममा प्रशासनले राहदानीवापत प्रतिव्यक्ति ५० रूपैया“का दरले उठाइएको २ लाख ८६ हजार रूपैंया“ पनि जम्मा नभएको प्रतिवेदन र्सार्वजनिक गरेको थियो ।
उपभोक्ता समितिले विभिन्न देशमा उठाएको रसिदबाट आएको रकम पनि समितिको खातामा जम्मा नभएको काफ्लेले जनाए । कुन ठाउ“मा कति रकम उठेको छ लेखाजोखा छैन, समितिको मान्छेले मनपरी गरेको पाइयो, उनले भने ।
प्रतिवेदनमा समितिले हजारप्रति रसिदको १० हजार ठेली र पा“च सयप्रतिको एक सय ६२ ठेली रसिद छपाएर रकम सं्कलन गरेको उल्लेख छ । छानबिनका लागि समितिस“ग पटक पटक विवरण माग गर्दा कागजात उपलब्ध नगराएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । निर्माण कार्य लगभग सकिए पनि अनियमितता प्रकरणका कारण नागरिक उड्ययन प्राधिकरणले समेत उडान भर्न आनाकानी गर्दै आएको छ ।
असोज ६ - अनियमितता आरोपमा स्थानीयबासिन्दाले अवरोध पुर्याएपछि मनमाया राई-खानीडा“डा विमानस्थलमा यसै साता पहिलो उडान भर्ने योजना असफल भएको छ ।
उपभोक्ता समूह गठन गरी विमानस्थल निर्माणको जिम्मेवारी दिएकामा समिति पदाधिकारीले अनियमितता गरेको पाइएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी कमलमणि काफ्ले बताएका छन् ।
यसै विषयलाई लिएर स्थानीयबासिन्दाले छानबिनको माग गरेका थिए । निर्माणका लगभग सकिए पनि अनियमितता प्रकरणका कारण नागरिक उडड्ययन प्राधिकरणले समेत विमान उडाउन गरिरहेको सभासद रामकुमार राई पासाङले बताए ।
उपभोक्ता अध्यक्ष दुर्गाप्रसाद घिमिरेले करिब ६ लाख रूपैया“ अनियमित गरेको पाइएको छु प्रजिअ काफ्लेले भने, यसबारे अख्तियारमा पनि छानबिन भइरहेको छ । पर्वसांसद कुलप्रसाद फुयालको संयोजकत्त्वमा गठित छानबिन समितिले अनुसन्धान गरेको थियो । त्यसक्रममा प्रशासनले राहदानीवापत प्रतिव्यक्ति ५० रूपैया“का दरले उठाइएको २ लाख ८६ हजार रूपैंया“ पनि जम्मा नभएको प्रतिवेदन र्सार्वजनिक गरेको थियो ।
उपभोक्ता समितिले विभिन्न देशमा उठाएको रसिदबाट आएको रकम पनि समितिको खातामा जम्मा नभएको काफ्लेले जनाए । कुन ठाउ“मा कति रकम उठेको छ लेखाजोखा छैन, समितिको मान्छेले मनपरी गरेको पाइयो, उनले भने ।
प्रतिवेदनमा समितिले हजारप्रति रसिदको १० हजार ठेली र पा“च सयप्रतिको एक सय ६२ ठेली रसिद छपाएर रकम सं्कलन गरेको उल्लेख छ । छानबिनका लागि समितिस“ग पटक पटक विवरण माग गर्दा कागजात उपलब्ध नगराएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । निर्माण कार्य लगभग सकिए पनि अनियमितता प्रकरणका कारण नागरिक उड्ययन प्राधिकरणले समेत उडान भर्न आनाकानी गर्दै आएको छ ।
सम्पूर्ण बुइपाबासीहरुलाई सादर अनुरोध
बिकास,श्रीजनादरणिय,
बुइपाबासी दाजु-भाइ तथा दिदी-बहिनीहरुमा
हार्दिक अभिबादन टक्र्याउन चाहन्छु!
बिशेष प्रबासमा अनि बिभिन्न मुलुकमा छरिएर रहनु हुने सम्पूर्ण बुइपाबासीहरुलाई जन्म-थलो बुइपाको लागि गाउलाई केही बिकास,श्रीजनाको कार्यमा थप राहत दिन सकिन्छ कि? भन्ने उदेश्यले भर्खरै मलेसियामा कार्यरत बुइपाबासी साथीहरुले मिती सन २००७ अक्टोबर १८ तारिख तदनुसार बिक्रम सम्वत २०६४ कार्तिक ११ गते मलेसियाको राजधानी क्वालालाम्पुर(केएल)स्थित नेपाली रेश्टुरेन्ट नवज्योतीमा भेला भै प्रमोद चाम्लिङ्को अध्यक्षतामा आन्तरिक एक कार्यकारी समूह\”बुइपा पञ्चेदोबाटो सेवा सुधार समिती\” मलेसिया गठन् गरेको जानकारी गराउदै। बिभिन्न स्थानमा रहनु हुने बुइपाबासी समाजसेवी,बुद्दिजिवी,कर्मचारी र ब्यापारी लगायत बिभिन्न ब्यावसायिमा सम्बद्द महोदय/ महाशय ज्युहरुमा उक्त अभियानलाई थप् टेवा दिएर जन्मथलो बुइपाको मायाको खातिर सहयोग गरिदिन बिनम्र अनुरोध गर्दछु। सफल्ता यहाँहरुमा नै निर्भर रहने छ।
बिशेष उदेश्य(पञ्चेदोबाटोमा)
१)सार्वजनिक शौचालयको निर्माण ।
२)रेडक्रसको स्थापना ।
३)दैवियप्रकोपद्वारा पीडितलाई यथासक्दो सहयोग ।
४)सर्वजानिक संचार सेवाको ब्यावस्था ।
(राम महबिर डाँडा/ सहदेव गडिमा)
१)मन्दिर र पार्कको स्थापना ।
२)त्यहा जाने सुगम बाटोको ब्यावस्था ।
३)कुनै अवशरमा मेलाको ब्यावस्था ।
४)नयाँ प्रबिधीद्वारा आउने नयाँ कार्यको थालनी ।
(सहयोग ने।रु।५००० भन्दा माथिको रकम राशी दिनेलाई तामापत्रमा राखिने छ्। यहाँहरुको सल्लाह,सुझाव र सहयोगको लागि यस् समिती हार्दिक अनुरोध गर्दछ)
\”पञ्चेदोबाटो सेवा सुधार समिती\”मलेसिया अध्यक्ष प्रमोद चाम्लिङ्बाट
बुइपाबासी दाजु-भाइ तथा दिदी-बहिनीहरुमा
हार्दिक अभिबादन टक्र्याउन चाहन्छु!
बिशेष प्रबासमा अनि बिभिन्न मुलुकमा छरिएर रहनु हुने सम्पूर्ण बुइपाबासीहरुलाई जन्म-थलो बुइपाको लागि गाउलाई केही बिकास,श्रीजनाको कार्यमा थप राहत दिन सकिन्छ कि? भन्ने उदेश्यले भर्खरै मलेसियामा कार्यरत बुइपाबासी साथीहरुले मिती सन २००७ अक्टोबर १८ तारिख तदनुसार बिक्रम सम्वत २०६४ कार्तिक ११ गते मलेसियाको राजधानी क्वालालाम्पुर(केएल)स्थित नेपाली रेश्टुरेन्ट नवज्योतीमा भेला भै प्रमोद चाम्लिङ्को अध्यक्षतामा आन्तरिक एक कार्यकारी समूह\”बुइपा पञ्चेदोबाटो सेवा सुधार समिती\” मलेसिया गठन् गरेको जानकारी गराउदै। बिभिन्न स्थानमा रहनु हुने बुइपाबासी समाजसेवी,बुद्दिजिवी,कर्मचारी र ब्यापारी लगायत बिभिन्न ब्यावसायिमा सम्बद्द महोदय/ महाशय ज्युहरुमा उक्त अभियानलाई थप् टेवा दिएर जन्मथलो बुइपाको मायाको खातिर सहयोग गरिदिन बिनम्र अनुरोध गर्दछु। सफल्ता यहाँहरुमा नै निर्भर रहने छ।
बिशेष उदेश्य(पञ्चेदोबाटोमा)
१)सार्वजनिक शौचालयको निर्माण ।
२)रेडक्रसको स्थापना ।
३)दैवियप्रकोपद्वारा पीडितलाई यथासक्दो सहयोग ।
४)सर्वजानिक संचार सेवाको ब्यावस्था ।
(राम महबिर डाँडा/ सहदेव गडिमा)
१)मन्दिर र पार्कको स्थापना ।
२)त्यहा जाने सुगम बाटोको ब्यावस्था ।
३)कुनै अवशरमा मेलाको ब्यावस्था ।
४)नयाँ प्रबिधीद्वारा आउने नयाँ कार्यको थालनी ।
(सहयोग ने।रु।५००० भन्दा माथिको रकम राशी दिनेलाई तामापत्रमा राखिने छ्। यहाँहरुको सल्लाह,सुझाव र सहयोगको लागि यस् समिती हार्दिक अनुरोध गर्दछ)
\”पञ्चेदोबाटो सेवा सुधार समिती\”मलेसिया अध्यक्ष प्रमोद चाम्लिङ्बाट
खोटांग युवा जागृति कतारको पाँचौ साधारणसभा सम्पन्न
क्रान्ति सिंह/राई रमेश गाउँले दोहा-
‘श्रमिकका समस्या समाधानमा संघसंस्थाको भूमिका अहम‘कतारवासी नेपालीविच सवैभन्दा पुरानो समाजिक संस्था खोटांग युवा जागृति सेवा समाजको ५ औं साधारणसभा गतसाता स
म्पन्न भएको छ ।साधारणसभाले र्सवसहमतीद्धारा २१ सदस्यित नयाँ कार्यसमितीको स्थापना गरेको छ ।नवनिर्वाचित कार्यसमितीको अध्यक्ष राम गुरुङ, उपाध्यक्ष पुण्यप्रसाद रेग्मी र अमृत राई, सचिव हरिकुमार वस्नेत, सहसचिव महेश राई, कोषाध्यक्ष टंक भुजेल, सहकोषाध्यक्ष जिवन गुरुङ हुनुहुन्छ भने सदस्यहरुमा गोपाल घिमिरे, मिलन वानिया, पवित्र राई, वुद्धिराज राई, उदय खाती, कनक विष्ट, माधव प्रसाद आचार्य, वम व. नेपाली, डम्वर कटुवाल, नवराज घिमिरे, लोक व. दाहाल, ध्यानेन्द्र प्रसाद आचार्य, इन्द्र तामाङ, योञ्जन तामाङ हुनुहुन्छ ।सो कार्यक्रम संस्थाका अध्यक्ष राम गुरुङको सभापतित्वमा र नेपाली राजदूतावासका प्रथम सचिव रामकाजी खड्काको प्रमुख आतिथ्यमा सम्पन्न भएको छ । सो अवसरमा नेपाली प्रवासी आदीवासी जनजाती महासंघ कतारकाअध्यक्ष अमृत गुरुङ, एन.आर.एन.ए. आई.सी.सी. कतार प्रतिनीधी टि.वि.कार्की, गैर आवासीय नेपाली संघ दोहा च्याप्टरका अध्यक्ष कमलमणी गुरागाई विषेश अतिथी हुनुहुन्थ्यो भने स्थानीय संघसंस्थाका प्रतिनिधीहरुको ठूलो उपस्थिती रहेको थियो । ‘यूवाहरुको सक्षमता आजको आवश्यकता‘ भन्ने नाराका साथ आयोजित सो अवसरलाई संथाका सचिव हरिकुमार वस्नेतद्वारा प्रस्तुत कार्यक्रममा संस्थाका उपाध्यक्ष दुर्वासा गेलालले मन्तव्य तथा मेची-काली साँगीतीक समूहका कलाकारले गायनबाट स्वागत गर्नुभयो । प्रथमसचिव खड्काले उद्घाटन गर्नुभएको थियो । उत्साहप्रद उपस्थिति रहेको सो अवसरलाई वक्ताहरूले अर्न्तकृयाको अवसरकारुपमा पनि उपयोग गरे ।नवविर्नाचित कार्यसमितिलाई शुभकामना दिने क्रममा प्रथम सचिव खड्काले आफुपनि खोटांगमै जन्मिएको र खोटाङ्गे संस्थाले सामाजिक कार्यमा उच्च लगनशिलता देखाएर अग्रस्थानमा स्थापित भएकोमा खुसी ब्यक्त गर्नुभयो । उहाँले कतारको कानुनका केहि उदाहरणदिँदै कुनै पनि नेपालीलाई गैरकानुनी तवरले यहाँ नवस्न र कुनैपनि संघसंस्थाले गैरकानुनी व्यक्तिलाई संघसस्थामा आवद्ध नगराउन आग्रह गर्नुभयो । ‘संघ सस्था र सामाजिक कार्यमा संलग्न व्यक्तिहरुको सहि पहिचान होस् भन्ने हेतुले दोहामा रहेका सवै संघसंस्थाका सदस्यहरुले आफ्नो परिचय-पत्रको प्रतिलिपि दूतावासमा बुझाउन दूतावासले र्सार्वजनिक सूचना गर्ने पनि उहाँले खुलाउनुभयो । कतारस्थित सम्पुर्ण नेपालीहरुको अभिभावकको रुपमा रहेको नेपाली दूतावासका प्रमुखको र्सार्वजनिक अभिव्यक्तिलाई लिएर विभिन्न संघसंस्था तथा पत्रपत्रिकाहरुले प्रतिक्रिया दिने गरेकोमा त्यसो न गर्न आग्रह गर्दै उहाँले मर्यादालाई ख्याल गरी ज्ञापनपत्र हस्तान्तरण गर्ने लगायतका वौद्धिक तरिकाले अगाडि वढ्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो । दूतावास र संघसंस्थाहरुको राम्रो सम्वन्ध रहेमामात्र आम नेपालीहरुको भलो हुनेमा दुइ मत नरहेकोले ‘सौताको रिसले लोग्नेको काखमा पिसाव फेरे जस्तो‘ कार्य नगर्न उहाँले आग्रह गर्नुभयो ।
गैर आवासीय नेपाली संघ अर्न्तराष्ट्रिय समन्वय समितिका कतार प्रतिनिधी टि.वि. कार्कीले कुनै पनि संघसंस्था टुटफुटमा नलागि, हातमा हात र साथमा साथ दिएर आङ्खनो अभियानमा अग्रसर हुनपर्ने धारणा व्यक्त गर्दै सोही समारोहमार्फ प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाललाई हार्दिक वधाई ज्ञापन गर्नुभयो । अर्का विशेष अतिथी नेपाली प्रवासी जनजाती महासंघका अध्यक्ष अमृत गुरुङले मुलुक र्सवसहमतीमा संघिय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रमा प्रवेश गरेको पर्रिपेक्ष्यमा राष्ट्रियतालाई मध्यनजर राख्दै भौगोलिक, धार्मिक, साँस्कृतिक तथा जातीय स्वायत्तताको आधारमा सवै पार्टि निकायवाट संघिय संरचनाको आधिकारिक घोषणा हुनपर्नेमा जोड दिनुभयो भने गैर आवासीय नेपाली संघ दोहा च्याप्टरका अध्यक्ष कमलमणी गुरागाईँले ‘कतारस्थित नेपाली समुदायभित्र सामाजिक गतिविधीमा खोटांग सेवा समाजभन्दा पहिला अरु कुनै पनि जिल्लास्तरिय संस्था आफूलाई जानकारी नभएको‘ प्रष्ट्याउनुभयो । आफु कतार भर्खरै आएको वेला खोटांग सेवा समाज लेखिएका टिर्-र्सटहरु नेपालीहरुले लगाएर हिँडेको देख्दा आफू अत्यन्तै खुशी हुने गरेको अनुभव उहाँले सुनाउनुभयो । स्थापनाकालको खोटांग सेवा समाज र केहि समयको निश्कृयतापछि स्थापना भएको खोटांग जागृति सेवा समाजलाई अहिले आएर एक सिङ्गो नयाँ सस्था ‘खोटांग यूवा जागृति सेवा समाज‘ नामाकरणका साथै अहिले आफु ५ औं साधारण सभामा उपस्थित हुँदा अत्यन्तै खुशी रहेको उहाँले बताउनुभयो । दोहामा रहेका ९९ प्रतिशत नेपालीहरु शारिरीक श्रम गर्ने हुनाले ती श्रमीकहरुका विभिन्न खाले समस्याहरुलाई समाधानको प्रकृयामा लग्नुमा संघसंस्थाहरुको अहम भूमिका रहेको उहाँले बताउनुभयो ।
सो अवसरमा नेपाल कतार पत्रकार संघका महासचिव कुमार कार्कीले कोही व्यक्तिहरुले पत्रकारहरुप्रति गलत धारणा बनाएकोमा दुख ब्यक्त गर्दै त्यसो नगर्न आग्रह गर्नुभयो । पत्रकार कहिल्यै पनि आफ्नो धर्मवाट टाढा नरहने उहाँको जिकीर थियो । ‘राम्रो कार्यको प्रसंसा संगसंगै हरेक प्रकारका गल्तीहरुलाई पनि औल्याउनुपर्ने पत्रकारको धर्म हो‘ उहाँको कथन थियो । समाजका पुर्ब अध्यक्ष तथा नेपाल कतार पत्रकार संघका कार्यवाहक अध्यक्ष राई रमेश गाउँलेले आफूलाई संस्थाको स्थापना हुँदाताकाका गतिविधीहरु जानकारी नभएको उल्लेख गर्दै आफू संस्थामा आएदेखि सक्रियताकासाथ संस्थामा कार्य गरेको र संस्थाको कोषाध्यक्ष हुँदै निर्वाचित अध्यक्षसम्म पुग्दा संस्थाको उद्देश्य अनुरुप धेरै कार्यहरु गरेको फेहरिस्त पेश गर्नुभएको थियो । संस्थामा भएका अनेक समस्याहरुलाई पहिचान र उन्मूलन गर्दै अहिलेसम्म आउँदा पनि अझै पनि आफ्नो जिल्लाबाट कतारमा आएका नेपालीहरुको माझ यो संस्था बाहेक अरु २ वटा संस्थाहरु भएको जानकारी गराउँदै यसबाट आफू अत्यन्तै असन्तुष्ट रहेको उहाँले वताउनुभयो । ‘ऐक्यवद्धता नभएमा सवै कार्यहरु गुण्स्तरविहीन हुने हुँदा सवैलाई एकठ्ठा गरेर गुणस्तरिय वनाउँदा बढि प्रभावकारी हुन्छ‘ उहाँले भन्नुभयो ।
कतारस्थित नेपाली समुदायमा सवैभन्दा पहिला ‘नेपाल सहयोग समाज‘को स्थापना भएको थियो । यद्यपि विधान र निर्देशिकासहित आधिकारीकरुपमा २०५४ सालमा संचालन भएको पहिलो संस्था खोटांग सेवा समाज रहेको संस्थापक सदस्य इन्द्र राईको दावी थियो । हालसम्म समाजले सहयोगमा मात्र क.रि. ८७ हजार खर्चेको उहाँको आँकडा थियो । नारायण प्रसाद चौधरी, विर बहादुर थापा, विमल सुवेदी, माधव प्र. भुसाल, नवराज श्रेष्ठ लगायतका अतिथीहरुले पनि सो अवसरमा आफ्ना धारणहरु राख्नुभयो ।
सो अवसरमा विभिन्न सांस्कृतिक प्रस्तुतीहरुका साथै अभिनन्दन कार्यक्रम पनि सम्पन्न गरियो । अभिनन्दन कार्यक्रमको संयोजन इन्द्र राई र प्रस्तुती चन्द्रशेर राईले गरेका थिए । संस्थाको स्थापनाकाल देखिनै मन वचन र कर्मले संस्थाप्रति सहयोग गर्ने र नवोदितहरुलाई प्रोत्साहित गर्ने उद्देश्य रहेको जानकारी उनले दिएका थिए । अभिनन्दित हुनेहरूमा गैर आवासीय नेपाली संघका सचिव सागर नेपाल, इञ्जिनियर नारायण चौधरी, कानूनी सल्लाहकार मक्सुद आलम, राई रमेश गाउँले र उदय खाती हुनुहुन्छ । सो अवसरमा नेपाली चेलीहरू अस्मिता पोखरेल, सानु, समा र तृप्ति केसीले नेपाली भोजनको प्रवन्ध गरेका थिए ।
लाहुरे दाईले – प्रभुराम राई
लाहुरे दाईले
प्रभुराम राई (खोटाङ बुइपा- २)
वेलायतमा लाहुरे दाईले थोत्रे धर किने
उसको भने घुरेनबारी बनमाराले छिने
घरमा आमा रुंदैहोली तिमीलाई छैन
वच्पनमा आमासंगै तिमी बस्थेउ होइन
मनोरन्जन गरिसकेउ अव देश र्फक
वेलायत र नेपालको किन गर्र्छौ तर्क
अर्कादेशको आमालाई किन राम्रो मान्नु
मात्रीभूमी दुःखपाए भनीकन जान्नुआफ्नी
आमा दुःख पाई नया लुगा लाइदेउ
उकालीमा भारी विर्साई हाक्पारे गाईदेउ
देशमा बस्ने मन्त्री हुंदा आफू छक्क पर्ने
स्वालम्बी स्वाभिमानी कैले आफू बन्ने
र्कर्तव्यको बोझ बोक्दा खुट्टाभने लुलो
बाहिर बसी मोजगर्ने पछिकुरा ठूलो
समयले पर्खंदैन पछिलाई विचार गर
अर्काकोघर राम्रो मानी नपरहै भर ।
प्रभुराम राई (खोटाङ बुइपा- २)
वेलायतमा लाहुरे दाईले थोत्रे धर किने
उसको भने घुरेनबारी बनमाराले छिने
घरमा आमा रुंदैहोली तिमीलाई छैन
वच्पनमा आमासंगै तिमी बस्थेउ होइन
मनोरन्जन गरिसकेउ अव देश र्फक
वेलायत र नेपालको किन गर्र्छौ तर्क
अर्कादेशको आमालाई किन राम्रो मान्नु
मात्रीभूमी दुःखपाए भनीकन जान्नुआफ्नी
आमा दुःख पाई नया लुगा लाइदेउ
उकालीमा भारी विर्साई हाक्पारे गाईदेउ
देशमा बस्ने मन्त्री हुंदा आफू छक्क पर्ने
स्वालम्बी स्वाभिमानी कैले आफू बन्ने
र्कर्तव्यको बोझ बोक्दा खुट्टाभने लुलो
बाहिर बसी मोजगर्ने पछिकुरा ठूलो
समयले पर्खंदैन पछिलाई विचार गर
अर्काकोघर राम्रो मानी नपरहै भर ।
गजल – नरेन्द्र राई “समर्पण”
खोटांग स्मारिकाबाट साभार
तिम्रो सुन्दर संसारमा मैले पाइला चालेको छु
तिम्रो साथ पाउने मैले आशा पालेको छु
हृदयमा माया नै र्सवसौगात भएकाले
फाट्दै गाुको जिदगी मैले टालेको छु
रहरलाग्दो जिन्दगी यो हराभरा बनाउन
विश्वासरूपी प्रेमको दियो मैले बालेको छु
बाचा-बन्धन तोडी अन्त कतै नजाउ
हाम्रो सुन्दर भविष्य कोर्न मैले थालेको छु ।
-च्यास्सीटार-९, खोटाङ
तिम्रो सुन्दर संसारमा मैले पाइला चालेको छु
तिम्रो साथ पाउने मैले आशा पालेको छु
हृदयमा माया नै र्सवसौगात भएकाले
फाट्दै गाुको जिदगी मैले टालेको छु
रहरलाग्दो जिन्दगी यो हराभरा बनाउन
विश्वासरूपी प्रेमको दियो मैले बालेको छु
बाचा-बन्धन तोडी अन्त कतै नजाउ
हाम्रो सुन्दर भविष्य कोर्न मैले थालेको छु ।
-च्यास्सीटार-९, खोटाङ
खोटांगमा Internet को सुबिधा कसरी?
खोटांगमा को सुबिधा कसरी?
२१औं सताब्दिमा भएको महत्वपुर्ण विकास नै सुचना तथा संचार प्रविधीको विकास हो । जसको सहायताले विश्वलाई एक कुनामा भए, गरेको बिविध कृयाकलापहरुको खबर तत्काल “इन्टरनेट” को सहायताले विश्वको अर्को कुनामा थाहा पाउन सकिन्छ । तर केही सुविधा सम्पन्न शहरीक्षेत्रहरु बाहेक
खोटाङ्ग जस्तो नेपालको धेरै जिल्लाहरुमार् इन्टरनेटको पँहुच सोचभन्दा टाढाको विषय बनेको छ । तर नया नेपालमा नया सोचहरुले स्थान पाउने हो भने नेपालको जुनसुकै स्थानमा पनि सरकारी तथा गैर्ह सरकारी संस्थाहरुले र् इन्टरनेटको सुविधा दिन र लिन सक्छ । खोटाङ्ग जिल्ला नेपालको एक पुर्वी पहाडी, विकासतिर लम्किरहेको जिल्ला हो । यस जिल्लामा बिभीन्न प्रकारका विकासका पुर्वाधारहरु तयार भई रहेको भएता पनि सुचना तथा संचारको क्षेत्रमा भने जति अन्य जिल्लाहरुमा विकास भई रहेको छ, त्यसको तुलनामा कमी नै भएको महशुस हुन्छ । यस जिल्लामा नेपाल टेलिकम र अन्य संस्थाहरुले उपलब्ध गराउदै आएको टेलिफोन सेवामा PSTN, Pre-paid Mobile, CDMA, V-sat, Sky Phone हरुले अति नै संचारमा सेवा पुर्याउदै आई रहेको छ । तर पनि आवश्यकता र मागको आधारमा यो पर्याप्त छैन । रेडियो नेपाल र केही एफ.एम., स्थानीय तथा राष्ट्रिय पत्र-पत्रिकाहरु कम मात्रामा यस जिल्लाका जनताहरुले उपयोग गर्न पाएका छन् भने समुदायको पहलमा २०६४ साल बैशाख १ गते देखि प्रसारण प्रारम्भ भएको एफ, एम, रेडियो “रुपाकोट”ले अर्को महत्वपुर्ण आयाम थपी त्यहाँको जनताहरुलाई स्थानीय संचारको क्षेत्रमा केही स-सक्त बनाउन मद्धत पुर्याएको छ । यी न्यून संचारका साधनहरुको उपयोगको साथ साथै हालसम्म संचारको प्रमुख माध्यमर् इन्टरनेटको भने ९९ प्रतिशत् उपयोग जनताहरुमा पुगेको छैन । कारक तत्वको रुपमा हामी विद्युत् बिस्तार तथा उत्पादनमा कमिलाई पनि लिन सक्छौ । २१औं शताब्दिको सुचना प्रविधिमार् इन्टरनेट अग्रपंतिमा पर्दछ । उक्तर् इन्टरनेट सुचना प्रविधीलाई यस जिल्लामा सुविधा पुर्याउँनको लागि हाम्रो जिल्ला “खोटाङ्ग ”ले एक प्रविधिको तय गरी विद्युत् तथा कम्प्यूटर भएको स्थानहरुमा इन्टरनेट सेवा दिन सकिन्छ भन्ने निष्कर्षनिकालेको छ । कसरी ? नेपाल टेलिकमको प्रविधी सहयोग हुन सकेमा भने जिल्ला बासिहरुलाई विद्युत् तथा कम्प्यूटर भएको स्थानमार् इन्टरनेटको सुविधा दिन सकिने छ र त्यसको निम्ति निम्न कार्यविधी तथा सामग्रीहरुको उपयोग गर्नुपर्ने हुन्छ
.१) र्सवप्रथम, राजधानी काठमाण्डौमा २०६५ ज्येष्ठ महिनाको पहिलो हप्तादेखि संचालनमा आई रहेको High-speed Broadband Internet ADSL (Asymmetric Digital Subscriber Line) प्रणालीलाई नेपाल टलिकमको प्रविधी क्षमतामा बृद्धि गरी उक्त संस्थाको माध्यमबाट NTC खोटाङ्गमा जोड्ने । जसमा NTC तथा सुचना प्रविधि जस्ता सरकारी तथा गैर्ह सरकारी संघ, संस्थाहरुको सहयोग कार्यको जालो (Network) हुनु नितान्त आवश्यकता पर्दछ.। .
२) यदि माथी १. मा उल्लेखित कार्य भएमा ल्त्ऋ खोटाङ्गको मुख्य कार्यलयबाट वितरीत टेलिफोन लाईनको माध्यमबाट खोटाङ्ग विकास मंचको कार्यलयमा पुर्याउँन सकिन्छ ।
३) KDF को मुख्य कार्यलयमा धेरै क्षमता -लगभग २० देखि ५० कि.मी.) भएको विनातारको मोडम (Wireless ADSL+2 Modem ) प्रयोग गरी, उक्त मोडमको सहायताले नजिक वा मोडेमको क्षमताको आधारमा कति टाढासम्म पुग्न सक्छ,, त्यस स्थानमा रहेको कम्प्यूटरमा अर्को प्रविधि सामाग्री जसलाई (Wireless Land card) भनिन्छ,, उक्त स्थानको कम्प्यूटरमार् इन्टरनेटको तरंगलाई सो Wireless Landcard को सहायतालेे क्यापचर गरी प्रसारीतर् इन्टरनेट सुविधा लिन सकिन्छ । हाल उत्पादन भै रहेको कतिपय Laptop हरुमा त Wireless Land card को सुविधा कम्प्यूटरमा नै हुन्छ । यसप्रकारको प्रविधीको विकास,प्रयोग र सहायताले खोटाङ्ग र खोटाङ्गेहरु सुचनाको दुनियामा छिर्न सक्छन् । सुचना तथा प्रविधिको दुनियामा के छ भन्ने बारेमा जानकारी लिन वा नया नया वेबसाइड (Website)हरु निर्माण गरी आफ्नो विचार र कुराहरु दिन पनि सकिन्छ । तर चुनौतिको रुपमा रहेको नेपाल टेलिकम साथै उक्त संस्थाको नीति, नियम,निर्देशन, र कार्य क्षमता के कस्तो छ - यी प्रविधीलाई असहयोग गर्ने प्रकारको भएमा निति, निर्माणमा सहयोगतथा स्थापनाकालमा नै छ भने त्यसलाई बढवा दिन हाल नया नेपालको नया सरकारको पनि दायित्व हुन्छ । फलस्वरुप नेपालमा हाल रहेको ७५ जिल्लामा नै यो सुचना प्रविधिर् इन्टरनेटको सुविधा नेपाली जनताहरुले लिन सक्छन्।
शुभचन्द्र राईमहासचिव, खोटाङ विकास मंचWriter: Advocate: (Edu: M.A.Degree in Political Science, B.L.in Law and Now running Degree in Sociology.)
२१औं सताब्दिमा भएको महत्वपुर्ण विकास नै सुचना तथा संचार प्रविधीको विकास हो । जसको सहायताले विश्वलाई एक कुनामा भए, गरेको बिविध कृयाकलापहरुको खबर तत्काल “इन्टरनेट” को सहायताले विश्वको अर्को कुनामा थाहा पाउन सकिन्छ । तर केही सुविधा सम्पन्न शहरीक्षेत्रहरु बाहेक
खोटाङ्ग जस्तो नेपालको धेरै जिल्लाहरुमार् इन्टरनेटको पँहुच सोचभन्दा टाढाको विषय बनेको छ । तर नया नेपालमा नया सोचहरुले स्थान पाउने हो भने नेपालको जुनसुकै स्थानमा पनि सरकारी तथा गैर्ह सरकारी संस्थाहरुले र् इन्टरनेटको सुविधा दिन र लिन सक्छ । खोटाङ्ग जिल्ला नेपालको एक पुर्वी पहाडी, विकासतिर लम्किरहेको जिल्ला हो । यस जिल्लामा बिभीन्न प्रकारका विकासका पुर्वाधारहरु तयार भई रहेको भएता पनि सुचना तथा संचारको क्षेत्रमा भने जति अन्य जिल्लाहरुमा विकास भई रहेको छ, त्यसको तुलनामा कमी नै भएको महशुस हुन्छ । यस जिल्लामा नेपाल टेलिकम र अन्य संस्थाहरुले उपलब्ध गराउदै आएको टेलिफोन सेवामा PSTN, Pre-paid Mobile, CDMA, V-sat, Sky Phone हरुले अति नै संचारमा सेवा पुर्याउदै आई रहेको छ । तर पनि आवश्यकता र मागको आधारमा यो पर्याप्त छैन । रेडियो नेपाल र केही एफ.एम., स्थानीय तथा राष्ट्रिय पत्र-पत्रिकाहरु कम मात्रामा यस जिल्लाका जनताहरुले उपयोग गर्न पाएका छन् भने समुदायको पहलमा २०६४ साल बैशाख १ गते देखि प्रसारण प्रारम्भ भएको एफ, एम, रेडियो “रुपाकोट”ले अर्को महत्वपुर्ण आयाम थपी त्यहाँको जनताहरुलाई स्थानीय संचारको क्षेत्रमा केही स-सक्त बनाउन मद्धत पुर्याएको छ । यी न्यून संचारका साधनहरुको उपयोगको साथ साथै हालसम्म संचारको प्रमुख माध्यमर् इन्टरनेटको भने ९९ प्रतिशत् उपयोग जनताहरुमा पुगेको छैन । कारक तत्वको रुपमा हामी विद्युत् बिस्तार तथा उत्पादनमा कमिलाई पनि लिन सक्छौ । २१औं शताब्दिको सुचना प्रविधिमार् इन्टरनेट अग्रपंतिमा पर्दछ । उक्तर् इन्टरनेट सुचना प्रविधीलाई यस जिल्लामा सुविधा पुर्याउँनको लागि हाम्रो जिल्ला “खोटाङ्ग ”ले एक प्रविधिको तय गरी विद्युत् तथा कम्प्यूटर भएको स्थानहरुमा इन्टरनेट सेवा दिन सकिन्छ भन्ने निष्कर्षनिकालेको छ । कसरी ? नेपाल टेलिकमको प्रविधी सहयोग हुन सकेमा भने जिल्ला बासिहरुलाई विद्युत् तथा कम्प्यूटर भएको स्थानमार् इन्टरनेटको सुविधा दिन सकिने छ र त्यसको निम्ति निम्न कार्यविधी तथा सामग्रीहरुको उपयोग गर्नुपर्ने हुन्छ
.१) र्सवप्रथम, राजधानी काठमाण्डौमा २०६५ ज्येष्ठ महिनाको पहिलो हप्तादेखि संचालनमा आई रहेको High-speed Broadband Internet ADSL (Asymmetric Digital Subscriber Line) प्रणालीलाई नेपाल टलिकमको प्रविधी क्षमतामा बृद्धि गरी उक्त संस्थाको माध्यमबाट NTC खोटाङ्गमा जोड्ने । जसमा NTC तथा सुचना प्रविधि जस्ता सरकारी तथा गैर्ह सरकारी संघ, संस्थाहरुको सहयोग कार्यको जालो (Network) हुनु नितान्त आवश्यकता पर्दछ.। .
२) यदि माथी १. मा उल्लेखित कार्य भएमा ल्त्ऋ खोटाङ्गको मुख्य कार्यलयबाट वितरीत टेलिफोन लाईनको माध्यमबाट खोटाङ्ग विकास मंचको कार्यलयमा पुर्याउँन सकिन्छ ।
३) KDF को मुख्य कार्यलयमा धेरै क्षमता -लगभग २० देखि ५० कि.मी.) भएको विनातारको मोडम (Wireless ADSL+2 Modem ) प्रयोग गरी, उक्त मोडमको सहायताले नजिक वा मोडेमको क्षमताको आधारमा कति टाढासम्म पुग्न सक्छ,, त्यस स्थानमा रहेको कम्प्यूटरमा अर्को प्रविधि सामाग्री जसलाई (Wireless Land card) भनिन्छ,, उक्त स्थानको कम्प्यूटरमार् इन्टरनेटको तरंगलाई सो Wireless Landcard को सहायतालेे क्यापचर गरी प्रसारीतर् इन्टरनेट सुविधा लिन सकिन्छ । हाल उत्पादन भै रहेको कतिपय Laptop हरुमा त Wireless Land card को सुविधा कम्प्यूटरमा नै हुन्छ । यसप्रकारको प्रविधीको विकास,प्रयोग र सहायताले खोटाङ्ग र खोटाङ्गेहरु सुचनाको दुनियामा छिर्न सक्छन् । सुचना तथा प्रविधिको दुनियामा के छ भन्ने बारेमा जानकारी लिन वा नया नया वेबसाइड (Website)हरु निर्माण गरी आफ्नो विचार र कुराहरु दिन पनि सकिन्छ । तर चुनौतिको रुपमा रहेको नेपाल टेलिकम साथै उक्त संस्थाको नीति, नियम,निर्देशन, र कार्य क्षमता के कस्तो छ - यी प्रविधीलाई असहयोग गर्ने प्रकारको भएमा निति, निर्माणमा सहयोगतथा स्थापनाकालमा नै छ भने त्यसलाई बढवा दिन हाल नया नेपालको नया सरकारको पनि दायित्व हुन्छ । फलस्वरुप नेपालमा हाल रहेको ७५ जिल्लामा नै यो सुचना प्रविधिर् इन्टरनेटको सुविधा नेपाली जनताहरुले लिन सक्छन्।
शुभचन्द्र राईमहासचिव, खोटाङ विकास मंचWriter: Advocate: (Edu: M.A.Degree in Political Science, B.L.in Law and Now running Degree in Sociology.)
न्यूयोर्कमा "सोइ ढोले सोइ आर्को ढोले खोइ" गुन्जियो
"नेपालको पहिलो प्रमाणिक राजा यलम्बर हुन्, धनुबाँण राष्ट्रिय खेल हुनु पर्छ" -महामहिम मधुरमन आचार्य, संयुक्त राष्ट्र संघका स्थायी प्रतिनिधि .
राई जातिहरुको उधौलि पर्ब साकेलाको अवसरमा न्युयोर्क शहरको अस्टोरियामा अमेरिकि किराती राइहरुको संस्था United Kirat Rai Organization of America (UKROA) न्यूयोर्क chapter ले आज साँझ एक मनोरन्जनपुर्ण नेपाली साँस्कृतिक कार्यक्रमको आयोजना गरेको छ। नयाँ नेपाली राष्ट्र गान र सोइ ढोले सोइ आर्को ढोले खोइ नाचबाट सुरु भएको उक्त कार्यक्रममा उपस्थित महानुभाबहरुलाई स्वागत गर्दै UKRON का Board of Director डा. कृष्ण राईले "कुनैपनि देश आफैं अस्तित्ववान रहन्न जबसम्म त्यो देशका जात जाति र तिनका भाष लिपिहरु पनि सुरक्षित र अस्तित्वभित्र रहन सक्तैनन् त्यसैले यसको निम्ति सबै तहबाट सहयोग पुग्नु पर्छ" भन्नु भयो।प्रमुख अतिथि संयुक्त राष्ट्र संघका लागि नेपालका स्थायी प्रतिनीधि तथा महामहिम राजदुत मधुरमण आचार्यले भन्नुभयो- "किरातिहरुले सबैभन्दा पहिले नेपालमा राज्य गरेको तथा किराति राजा यलम्बर नै पहिलो प्रमाण्ति राजा भएको ईतिहासले तथ्यरुपमा प्रमाणित गरेको छ । त्यो भन्दा अरु ईतिहास पाईएकै छैन । यो सँस्थाको चिन्ह धनुवाणलाई नेपालको राष्ट्रिय खेल स्थापित गर्न सकिएमा राष्ट्रिय खेल बिहिन नेपालमा राष्ट्रिय खेल मिल्न सक्ने छ ।"यसैगरि, कोलम्बिया बिश्व बिद्यालयका प्राध्यापक डा. तारा निरौला र किरात राई अर्गनाईजेसन अफ अमेरिकाका केन्द्रिय अध्यक्ष शिव कुमार राईले "हामी नेपालीहरुले समय समयमा साँस्कृतिक
कार्यक्रमहरुको आयोजना गरेर सबै सामु प्रदर्शन गर्नाले हाम्रा साँस्कृतिहरुलाई जगेर्ना गर्नमा टेवा पुर्याउँने र आफ्ना अमुल्य साँस्कृतिहरुलाई जोगाएर आगामि पुस्तासम्म पुर्याउन सकिने" कुरामा जोड दिनु भएको थियो । न्युयोर्क शाखाका अध्यक्ष प्रभाकर राई तथा ग्लोबल फेडेरेसन अफ ईण्डिजिनस पिपल्स अफ नेपालका अध्यक्ष कर्मा ग्याल्जेन शेर्पाले नेपालका जातीय सँस्कृतिहरु देशका गहना हुन् भन्नु भयो ।
राई समुदायको लोकपृय चण्डि नाच पछि हँसिली गायिका तथा नृत्याङ्गना याशोदा खालिङ राईका भिन्न भिन्न बोलका गायन र नृत्यहरुले आकर्षणपुर्ण बनाएको कार्यक्रममा युबा गायक बिक्रम लिम्बू, युगेश लिम्बू, योगेन्द्र ईङनाम, नबिना राई किरण राई, जेनिथ राई, किरण राई जङ्गबु शेर्पा, तासि शेर्पा, नुच्छे नारायण डंगोल, राजेश थापा मगर, पूजा राइ, गोमा गुरुङ लगायतका गायक-गायिकाहरुले आ-आफ्ना बोलका गितहरु गाएका थिए भने जयकुमार राईले सुरिलो बाँसुरिको धुन गुन्जाएका थिए । याशोदा खालिङ राईको नेतृत्वमा नेपालबाट सानै उमेरमा अमेरिका आएर यतै हुर्केका र अमेरिका मै जन्मेका थुप्रै किराती राइ बाल बालिकाहरुको नेपाली मनोरन्जनपुर्ण नाचहरु र
नृत्याङ्गना बशन्ति राईको लचकदार नाचको प्रस्तुतिले दर्शकहरुको मन जित्न सफल भएको थियो।
उक्त साँझको कार्यक्रममा UKRON का खेल्कुद सम्योजक पारखी धन खालिङ राइले बिजयी खेलादिहरुलाई प्रमाण पत्र बितरन गरेका थिए। UKRON local chapter का अध्यक्षहरुले पठाएको शुभकामना सन्देशहरु पनि पढेर सुनाइएको थियो। यस सुमधुर नेपाली साँस्कृतिक कार्यक्रमलाई सचिव बल राई, सुरेश चाम्लिङ राई, प्रविणा राई र केशवराम राईले पालैपालो सँचालन गरेका थिए।
राई जातिहरुको उधौलि पर्ब साकेलाको अवसरमा न्युयोर्क शहरको अस्टोरियामा अमेरिकि किराती राइहरुको संस्था United Kirat Rai Organization of America (UKROA) न्यूयोर्क chapter ले आज साँझ एक मनोरन्जनपुर्ण नेपाली साँस्कृतिक कार्यक्रमको आयोजना गरेको छ। नयाँ नेपाली राष्ट्र गान र सोइ ढोले सोइ आर्को ढोले खोइ नाचबाट सुरु भएको उक्त कार्यक्रममा उपस्थित महानुभाबहरुलाई स्वागत गर्दै UKRON का Board of Director डा. कृष्ण राईले "कुनैपनि देश आफैं अस्तित्ववान रहन्न जबसम्म त्यो देशका जात जाति र तिनका भाष लिपिहरु पनि सुरक्षित र अस्तित्वभित्र रहन सक्तैनन् त्यसैले यसको निम्ति सबै तहबाट सहयोग पुग्नु पर्छ" भन्नु भयो।प्रमुख अतिथि संयुक्त राष्ट्र संघका लागि नेपालका स्थायी प्रतिनीधि तथा महामहिम राजदुत मधुरमण आचार्यले भन्नुभयो- "किरातिहरुले सबैभन्दा पहिले नेपालमा राज्य गरेको तथा किराति राजा यलम्बर नै पहिलो प्रमाण्ति राजा भएको ईतिहासले तथ्यरुपमा प्रमाणित गरेको छ । त्यो भन्दा अरु ईतिहास पाईएकै छैन । यो सँस्थाको चिन्ह धनुवाणलाई नेपालको राष्ट्रिय खेल स्थापित गर्न सकिएमा राष्ट्रिय खेल बिहिन नेपालमा राष्ट्रिय खेल मिल्न सक्ने छ ।"यसैगरि, कोलम्बिया बिश्व बिद्यालयका प्राध्यापक डा. तारा निरौला र किरात राई अर्गनाईजेसन अफ अमेरिकाका केन्द्रिय अध्यक्ष शिव कुमार राईले "हामी नेपालीहरुले समय समयमा साँस्कृतिक
कार्यक्रमहरुको आयोजना गरेर सबै सामु प्रदर्शन गर्नाले हाम्रा साँस्कृतिहरुलाई जगेर्ना गर्नमा टेवा पुर्याउँने र आफ्ना अमुल्य साँस्कृतिहरुलाई जोगाएर आगामि पुस्तासम्म पुर्याउन सकिने" कुरामा जोड दिनु भएको थियो । न्युयोर्क शाखाका अध्यक्ष प्रभाकर राई तथा ग्लोबल फेडेरेसन अफ ईण्डिजिनस पिपल्स अफ नेपालका अध्यक्ष कर्मा ग्याल्जेन शेर्पाले नेपालका जातीय सँस्कृतिहरु देशका गहना हुन् भन्नु भयो ।राई समुदायको लोकपृय चण्डि नाच पछि हँसिली गायिका तथा नृत्याङ्गना याशोदा खालिङ राईका भिन्न भिन्न बोलका गायन र नृत्यहरुले आकर्षणपुर्ण बनाएको कार्यक्रममा युबा गायक बिक्रम लिम्बू, युगेश लिम्बू, योगेन्द्र ईङनाम, नबिना राई किरण राई, जेनिथ राई, किरण राई जङ्गबु शेर्पा, तासि शेर्पा, नुच्छे नारायण डंगोल, राजेश थापा मगर, पूजा राइ, गोमा गुरुङ लगायतका गायक-गायिकाहरुले आ-आफ्ना बोलका गितहरु गाएका थिए भने जयकुमार राईले सुरिलो बाँसुरिको धुन गुन्जाएका थिए । याशोदा खालिङ राईको नेतृत्वमा नेपालबाट सानै उमेरमा अमेरिका आएर यतै हुर्केका र अमेरिका मै जन्मेका थुप्रै किराती राइ बाल बालिकाहरुको नेपाली मनोरन्जनपुर्ण नाचहरु र
नृत्याङ्गना बशन्ति राईको लचकदार नाचको प्रस्तुतिले दर्शकहरुको मन जित्न सफल भएको थियो।उक्त साँझको कार्यक्रममा UKRON का खेल्कुद सम्योजक पारखी धन खालिङ राइले बिजयी खेलादिहरुलाई प्रमाण पत्र बितरन गरेका थिए। UKRON local chapter का अध्यक्षहरुले पठाएको शुभकामना सन्देशहरु पनि पढेर सुनाइएको थियो। यस सुमधुर नेपाली साँस्कृतिक कार्यक्रमलाई सचिव बल राई, सुरेश चाम्लिङ राई, प्रविणा राई र केशवराम राईले पालैपालो सँचालन गरेका थिए।
आमाको पुकार-हिम कला राई
बिजयी भए लाउनु है छोरा शिरैमा शिर फूल
नभए दुःखी भएर फेरी नजाउ है जंगल ।
रितीनुसम्म रितीयो आँशु दश महिने कोख पनि
सुन्दउ है पुकार नत्र जाने छ बाँकी यो सास पनि ।
नोट देख्दा साधुको पनि आँखा झलल बल्छ रे
मुठ्याउने दाउमा धरम पनि भुसुक्क भुल्छ रे ।
सयपरी छोरा कुर्सिको नाउँमा तानातान नर्गनु
रगतको भेलले ल्याएको यो दिन गुमाउला होस गर्नु ।
लडाइ झगडा गरेर मात्र हुन्न है प्रगती
विकाशको नाउँमा भोग्नु पर्छ है झन ठूलो दुर्गती ।
बुहारी भए बिधुवा बरै छोरा चांहि शहिद
जाने त गए बाँच्नेलाई अब नबनाउ बर्बाद ।
नौरंगी फूल जाँ फूले पनि माटो हो एउटै
जातजाती भाषा भाषी भएनी नेपाली हो एउटै ।
रतन्छा ७, खोटाङ
नभए दुःखी भएर फेरी नजाउ है जंगल ।
रितीनुसम्म रितीयो आँशु दश महिने कोख पनि
सुन्दउ है पुकार नत्र जाने छ बाँकी यो सास पनि ।
नोट देख्दा साधुको पनि आँखा झलल बल्छ रे
मुठ्याउने दाउमा धरम पनि भुसुक्क भुल्छ रे ।
सयपरी छोरा कुर्सिको नाउँमा तानातान नर्गनु
रगतको भेलले ल्याएको यो दिन गुमाउला होस गर्नु ।
लडाइ झगडा गरेर मात्र हुन्न है प्रगती
विकाशको नाउँमा भोग्नु पर्छ है झन ठूलो दुर्गती ।
बुहारी भए बिधुवा बरै छोरा चांहि शहिद
जाने त गए बाँच्नेलाई अब नबनाउ बर्बाद ।
नौरंगी फूल जाँ फूले पनि माटो हो एउटै
जातजाती भाषा भाषी भएनी नेपाली हो एउटै ।
रतन्छा ७, खोटाङ
Wednesday, October 15, 2008
Celebration Kirat Ubauli 2008 in Kathmandu.
Rai From Khotang..They are enjoing in Kathmandu during Sakelai Celebration 2008
जन जागृति उच्च मा वि सल्लेरीले नवागन्तुक कक्षा ११ का विद्यार्थीहरुलाई आज स्वागत गरेको छ
जन जागृति उच्च मा वि सल्लेरीले नवागन्तुक कक्षा ११ का विद्यार्थीहरुलाई आज स्वागत गरेको छ । ४२ औं अन्तरराष्ट्रिय साक्षरता दिवस तथा दोश्रो राष्ट्रिय शिक्षा दिवसको अवसर पारी आयोजना गरिएको कार्यक्रममा कक्षा ११ मा भर्ना भएका ८९ जना विद्यार्थीहरुलाई खादा, विभिन्न फूल तथा अविर लगाई स्वागत गरिएको थियो ।
विद्यालय व्यवस्थापन समितिका सदस्य ललित कुमार बस्नेतको सभापतित्वमा सञ्चालन भएको सो स्वागत कार्यक्रम कक्षा १० र १२ का विद्यार्थीहरुले संयुक्त रुपमा आयोजना गरेका थिए ।
कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्नुहुदै जिल्ला शिक्षा अधिकारी लोकनाथ पौड्यालले शिक्षाको पहुाचबाट टाढा हुन नदिन विद्यालय उमेरका आ आˆना बाबालिकाहरुलाई विद्यालय पठाउन अविभावकहरुलाई आग्रह गर्नु भयो । कार्यक्रमकै अवसरमा जिल्ला शिक्षा कार्यालयबाट दलित छात्रावृत्ति, माध्यमिक छात्रावृत्ति र प्रौढ तथा साक्षारोत्तर छात्रावृत्ति समेत प्रदान गरिएको छ । २२ जना दलित छात्रालाई रु ५ सय, माध्यमिक स्तरका ७ जना छात्रालाई रु १७ सय र उच्च माविमा अध्ययनरत ३ जना दलित सहित ११ जना छात्राहरुलाई मासिक २ सय ५० का दरले छात्रवृत्ति प्रमुख जिल्ला अधिकारी श्रीकृष्ण श्रेष्ठले प्रदान गर्नु भएको थियो ।
कक्षा ६ देखि १२ कक्षासम्मका छात्राहरुलाई प्रदान गरिएको छात्रावृद्धिको कुल रकम ८० हजार ६ सय रहेको जन जागृति उच्च मा वि सल्लेरीका प्रधानाध्यापक प्रेमकुमार राईले जानकारी दिनुभयो । विद्यालयको अतिरिक्त क्रियाकलाप अन्र्तगत विभिन्न खेल तथा प्रतियोगितामा स्थान ल्याउन सफल समुहका विद्यार्थीहरुलाई पनि आजै पुरुस्कार प्रदान गरिएको थियो । कार्यक्रममा विद्यार्थीशरुले साास्कृतिक नृत्य लगायत हास्यव्याङग्य नाटक समेत प्रस्तुत गरेका थिए ।
विद्यालय व्यवस्थापन समितिका सदस्य ललित कुमार बस्नेतको सभापतित्वमा सञ्चालन भएको सो स्वागत कार्यक्रम कक्षा १० र १२ का विद्यार्थीहरुले संयुक्त रुपमा आयोजना गरेका थिए ।
कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्नुहुदै जिल्ला शिक्षा अधिकारी लोकनाथ पौड्यालले शिक्षाको पहुाचबाट टाढा हुन नदिन विद्यालय उमेरका आ आˆना बाबालिकाहरुलाई विद्यालय पठाउन अविभावकहरुलाई आग्रह गर्नु भयो । कार्यक्रमकै अवसरमा जिल्ला शिक्षा कार्यालयबाट दलित छात्रावृत्ति, माध्यमिक छात्रावृत्ति र प्रौढ तथा साक्षारोत्तर छात्रावृत्ति समेत प्रदान गरिएको छ । २२ जना दलित छात्रालाई रु ५ सय, माध्यमिक स्तरका ७ जना छात्रालाई रु १७ सय र उच्च माविमा अध्ययनरत ३ जना दलित सहित ११ जना छात्राहरुलाई मासिक २ सय ५० का दरले छात्रवृत्ति प्रमुख जिल्ला अधिकारी श्रीकृष्ण श्रेष्ठले प्रदान गर्नु भएको थियो ।
कक्षा ६ देखि १२ कक्षासम्मका छात्राहरुलाई प्रदान गरिएको छात्रावृद्धिको कुल रकम ८० हजार ६ सय रहेको जन जागृति उच्च मा वि सल्लेरीका प्रधानाध्यापक प्रेमकुमार राईले जानकारी दिनुभयो । विद्यालयको अतिरिक्त क्रियाकलाप अन्र्तगत विभिन्न खेल तथा प्रतियोगितामा स्थान ल्याउन सफल समुहका विद्यार्थीहरुलाई पनि आजै पुरुस्कार प्रदान गरिएको थियो । कार्यक्रममा विद्यार्थीशरुले साास्कृतिक नृत्य लगायत हास्यव्याङग्य नाटक समेत प्रस्तुत गरेका थिए ।
सोलु एफएम परिषदका अध्यक्ष पाख्रिन सम्मान
सामुदायिक रेडियो सोलु एफएम सञ्चालन तथा व्यवस्थापन परिषदका अध्यक्ष ङमिा पाख्रिन राष्ट्र प्रेम सम्मान २०६५ वाट सम्मानित हुनुभएको छ ।
लामो समयदेखि समाज सेवाको क्षेत्रमा मन, बचन र कर्मले समर्पित भई बिशेषत सोलुखुम्बुको शिक्षा, स्वास्थ्य, सञ्चार र पर्यटनको क्षेत्रमा छोटो समयमा नै प्रशंसनीय र अनुकरणीय योगदान पुर्याएको भन्दै राइजिर्ङर् सकल अफ नेपालले वहाँलाई सम्मान गरेको हो ।
सोलुखुम्बु जिल्ला जस्तो दर्ुगम जिल्लालाई सुगम बनाउने पाख्रिनको महान अभियानको उच्च कदर गर्दै सम्मान पत्रमा आगामी दिनमा पनि यस क्षेत्रको उन्नती र प्रगतिको लागि काम गर्ने आशा समेत र्सकलले व्यक्त गरेको छ ।
पाख्रिन सम्मानित हुनुभएको योङ स्टार क्लवका अध्यक्ष वुद्धि नारायण श्रेष्ठ, सोलु एफएमका कार्यक्रम व्यवस्थापक मनोज श्रेष्ठ र सोलुएजुकम्युनिकेशन परियोजनाका व्यवस्थापक दिपक राजभण्डारीले बधाई ज्ञापन गर्नु भएको छ ।
लामो समयदेखि समाज सेवाको क्षेत्रमा मन, बचन र कर्मले समर्पित भई बिशेषत सोलुखुम्बुको शिक्षा, स्वास्थ्य, सञ्चार र पर्यटनको क्षेत्रमा छोटो समयमा नै प्रशंसनीय र अनुकरणीय योगदान पुर्याएको भन्दै राइजिर्ङर् सकल अफ नेपालले वहाँलाई सम्मान गरेको हो ।
सोलुखुम्बु जिल्ला जस्तो दर्ुगम जिल्लालाई सुगम बनाउने पाख्रिनको महान अभियानको उच्च कदर गर्दै सम्मान पत्रमा आगामी दिनमा पनि यस क्षेत्रको उन्नती र प्रगतिको लागि काम गर्ने आशा समेत र्सकलले व्यक्त गरेको छ ।
पाख्रिन सम्मानित हुनुभएको योङ स्टार क्लवका अध्यक्ष वुद्धि नारायण श्रेष्ठ, सोलु एफएमका कार्यक्रम व्यवस्थापक मनोज श्रेष्ठ र सोलुएजुकम्युनिकेशन परियोजनाका व्यवस्थापक दिपक राजभण्डारीले बधाई ज्ञापन गर्नु भएको छ ।
शिक्षक शिक्षिका सम्मानित
राष्ट्रिय शिक्षा दिवस २०६५ को अवसरमा सोलुखुम्बु, ओखलढुंगा र खोटाङ जिल्लावाट चार चार जना शिक्षक शिक्षिका सरकारवाट पुरस्कृत हुनुभएको छ । पुरस्कृत हुने शिक्षक शिक्षिकाहरुमा सोलुखुम्बुवाट जीवन ज्योति मावि नेलेका प्रभुराम बस्नेत, खुम्जङु माविका पद्म राजभण्डारी, सिंहकाली माबि तिङलाका सीता खड्का र हिमालय माबी नाम्चेका कुमार विक हुनुहुन्छ ।
यसै गरी ओखलढुंगा जिल्लावाट टंकहरी बराल, मोहनराम गुरुङ, ज्ञानबहादुर कटुवाल र रीता परियार पुरस्कृत हुनुभएको छ । खोटाङ जिल्लावाट डिल्लीकुमार राई, टंकनाथ दहाल, काजी प्रसाद खतिवडा र जानुका राई पुरस्कृत हुनुभएको छ ।
दिवसकै अवसरमा शिक्षा मन्त्रालय तथा अन्तर्गतका निकाय तर्फवाट सोलुखुम्बु, ओखलढुंगा र खोटाङ जिल्ला शिक्षा कार्यालयमा कार्यरत कृष्ण पौडेल, बालकुमार खतिवडा र नयवण राई पुरस्कृत हुनुभएको छ ।
यसै गरी ओखलढुंगा जिल्लावाट टंकहरी बराल, मोहनराम गुरुङ, ज्ञानबहादुर कटुवाल र रीता परियार पुरस्कृत हुनुभएको छ । खोटाङ जिल्लावाट डिल्लीकुमार राई, टंकनाथ दहाल, काजी प्रसाद खतिवडा र जानुका राई पुरस्कृत हुनुभएको छ ।
दिवसकै अवसरमा शिक्षा मन्त्रालय तथा अन्तर्गतका निकाय तर्फवाट सोलुखुम्बु, ओखलढुंगा र खोटाङ जिल्ला शिक्षा कार्यालयमा कार्यरत कृष्ण पौडेल, बालकुमार खतिवडा र नयवण राई पुरस्कृत हुनुभएको छ ।
16 rescued, 37 bodies recovered from Khotang landslides
KATHMANDU, July 16 : At least 16 people were rescued during a combined operation of army and police in Khotang, the scene of multiple landslides yesterday. The search and rescue operation also succeeded in extricating at least 37 bodies from the rubbles of the houses dismantled in Sungdel and Dipsung areas of the district.
After returning from the landslide sites, Deputy Inspector General of Police (DIG) at the Eastern Regional Police Office in Biratnagar, Rajendra Bahadur Singh, said that 16 people were rescued alive on Tuesday. He said that they were airlifted to Kathmandu for treatment.
Sungdel VDC Secretary Homnath Khanal said, "We thoroughly verified each of the households and found only 43 people were missing".
Khanal said that all the bodies buried underneath the landslides would be recovered by Wednesday provided that the weather condition is favourable for rescue operations. An army helicopter that flew from Kathmandu along with immediate relief materials could not land in the areas due to foggy weather condition.
Chairman of neighbouring Baksila VDC, Dipendra Kumar Rai, told The Kathmandu Post that 41 people were killed in the Sungdel VDC-2 and 6, and two others were killed the Dipsung VDC-2. The landslides also washed away 35 houses, one health post and a VDC office building. More than 300 cattle were also buried in the rubble. Over 90 other houses have been totally damaged, he added.
Details of property damaged in the natural disaster are yet to be assessed, as locals, Royal Nepal Army and Nepal Police personnel are still busy in rescuing the people still missing in the rubble, Baksila VDC Chairman Rai said.
Preliminary reports pouring in from the sites had suggested that around 150 people were missing in the landslides.
Sungdel VDC Chairman, Ran Bahadur Rai, is now facing the biggest misfortune in his life because he lost all seven family members, including his one-and-half-month-old daughter, in the tragic incident. Thirteen other travellers who were staying in his house during that fateful night were among those who went missing.
Khanal said that survivors of the natural disaster are now taking refuge in open sky without any food to eat and clothes to change. "They have nothing to eat and to live," he said.
Additional rescue teams, including Nepal Red Cross Society, from Diktel, Khotang’s district headquarters, and Sankhuwasabha have reached the area along with immediate relief. Secretary Khanal said that Nepal Red Cross Society would begin with distributing relief materials from Wednesday.
Meanwhile, issuing separate press statements in the capital today, Khotang Sewa Samaj and major political parties have expressed profound sorrow over the losses of lives in such a large-scale and damages of property in the VDCs.
In their press statements, they have wished speedy recovery of those who sustained injuries in the incidents and demanded the government provide immediate compensation to the bereaved family members and long-term rehabilitation to the displaced families.
Keeping in mind the grave situation, the Khotang Sewa Samaj has constituted a 101-member "Khotang Landslide Victims Co-operation Committee, Kathmandu" to collect relief materials to the victims. It has appealed to all to extend their assistance in the event of great misery.
Major political parties who expressed their deep sorrow over the deaths of the people and damages of property are the Girija Prasad Koirala-led Nepal Congress, erstwhile main opposition CPN-UML and Nepal Sadbhawana Party.
After returning from the landslide sites, Deputy Inspector General of Police (DIG) at the Eastern Regional Police Office in Biratnagar, Rajendra Bahadur Singh, said that 16 people were rescued alive on Tuesday. He said that they were airlifted to Kathmandu for treatment.
Sungdel VDC Secretary Homnath Khanal said, "We thoroughly verified each of the households and found only 43 people were missing".
Khanal said that all the bodies buried underneath the landslides would be recovered by Wednesday provided that the weather condition is favourable for rescue operations. An army helicopter that flew from Kathmandu along with immediate relief materials could not land in the areas due to foggy weather condition.
Chairman of neighbouring Baksila VDC, Dipendra Kumar Rai, told The Kathmandu Post that 41 people were killed in the Sungdel VDC-2 and 6, and two others were killed the Dipsung VDC-2. The landslides also washed away 35 houses, one health post and a VDC office building. More than 300 cattle were also buried in the rubble. Over 90 other houses have been totally damaged, he added.
Details of property damaged in the natural disaster are yet to be assessed, as locals, Royal Nepal Army and Nepal Police personnel are still busy in rescuing the people still missing in the rubble, Baksila VDC Chairman Rai said.
Preliminary reports pouring in from the sites had suggested that around 150 people were missing in the landslides.
Sungdel VDC Chairman, Ran Bahadur Rai, is now facing the biggest misfortune in his life because he lost all seven family members, including his one-and-half-month-old daughter, in the tragic incident. Thirteen other travellers who were staying in his house during that fateful night were among those who went missing.
Khanal said that survivors of the natural disaster are now taking refuge in open sky without any food to eat and clothes to change. "They have nothing to eat and to live," he said.
Additional rescue teams, including Nepal Red Cross Society, from Diktel, Khotang’s district headquarters, and Sankhuwasabha have reached the area along with immediate relief. Secretary Khanal said that Nepal Red Cross Society would begin with distributing relief materials from Wednesday.
Meanwhile, issuing separate press statements in the capital today, Khotang Sewa Samaj and major political parties have expressed profound sorrow over the losses of lives in such a large-scale and damages of property in the VDCs.
In their press statements, they have wished speedy recovery of those who sustained injuries in the incidents and demanded the government provide immediate compensation to the bereaved family members and long-term rehabilitation to the displaced families.
Keeping in mind the grave situation, the Khotang Sewa Samaj has constituted a 101-member "Khotang Landslide Victims Co-operation Committee, Kathmandu" to collect relief materials to the victims. It has appealed to all to extend their assistance in the event of great misery.
Major political parties who expressed their deep sorrow over the deaths of the people and damages of property are the Girija Prasad Koirala-led Nepal Congress, erstwhile main opposition CPN-UML and Nepal Sadbhawana Party.
Tuesday, October 14, 2008
Landslides displace 20 Khotang households, 250 houses in peril
KHOTANG, July 22 - Medicines will be distributed to patients free of cost from the Khotang district hospital for the next three years. According to an agreement reached between the District Health Office and the Doctors Sans Frontiers on Thursday, decision has been made to distribute all the medicines free of cost, except for the surgery, in the disrict hospital. According to the convener of the Doctors Sans Frontiers of Holland, Tobius Balrusted, the free service will reach out from the hospital to the outlying villages also. A great relief will be made to the local people from the agreement, said Balrusted.
Free medicines for Khotang people
KHOTANG, July 22 - Medicines will be distributed to patients free of cost from the Khotang district hospital for the next three years. According to an agreement reached between the District Health Office and the Doctors Sans Frontiers on Thursday, decision has been made to distribute all the medicines free of cost, except for the surgery, in the disrict hospital. According to the convener of the Doctors Sans Frontiers of Holland, Tobius Balrusted, the free service will reach out from the hospital to the outlying villages also. A great relief will be made to the local people from the agreement, said Balrusted.
Subscribe to:
Posts (Atom)
